Παρασκευή, 26 Σεπτεμβρίου 2014

1η ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΣΤΟ ΚΑΚΟΣΑΛΕΣΙ (26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014)





.
Σε μια ιδιαίτερα σεμνή -όπως αρμόζει- σοβαρή και ουσιαστική εκδήλωση, οι Αυλωνίτες γιόρτασαν την 1η επέτειο της μάχης στο Κακοσάλεσι που έγινε στις 26 Σεπτεμβρίου 1825 στην Αγία Τριάδα. Στο μικρό εκκλησάκι που γύρω του έγινε η μάχη, τελέστηκε δοξολογία και επιμνημόσυνη δέηση, μπροστά σε πλήθος κόσμου, μαθητών του Λυκείου Αυλώνα, αλλά και απογόνων του οπλαρχηγού.
Μετά την δοξολογία και την επιμνημόσυνη δέηση, χαιρετισμό απηύθυναν ο αντιδήμαρχος του Αυλώνα κ. Σιδέρης και η διευθύντρια του Δημ. Σχολείου κ. Κρέμου. 
Μίλησαν οι Γιώργος Πύργαρης και Γιάννης Γκικάκης.


Η ομιλία του Γιώργου Πύργαρη:


Ιερείς της αγίας εκκλησίας
Εκπρόσωποι της πολιτείας
Εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης
Εκπρόσωποι του Συλλόγου Αυλωνιτών "Το Σάλεσι"
Κύριοι δάσκαλοι
Αγαπητοί μαθητές
Κυρίες και κύριοι

         Με ιδιαίτερη συγκίνηση σήμερα, βρίσκομαι σ΄αυτόν τον ιερό τόπο,
όπου για πρώτη φορά μετά από 189 χρόνια, τιμούμε μια σημαντική μάχη για το Σάλεσι, που διεξήχθει στις 26 Σεπτεμβρίου 1825, ημέρα Σάββατο μεταξύ 300 Τούρκων του Ομέρ Πασά του Ευρίπου και 50 σκληροτράχηλων πολεμιστών του Καπετάν Θανάση Σκουρτανιώτη.
      Για την μάχη του Κακοσαλεσίου, διάβασα για πρώτη φορά στο διαδίκτυο, σε μια ανάρτηση του Συλλόγου, μια ανάρτηση βέβαια που ήταν βασισμένη στην προφορική παράδοση. Στην έρευνά μου όμως για τον Καπετάν Θανάση, έπεσα αργότερα πάνω σε ένα πολύ σημαντικό έγγραφο του Αρχείου Βλαχογιάννη, που αποδεικνύει περίτρανα, πως όχι μόνο αυτή η μάχη συνέβη πραγματικά αλλά δίνει και αρκετές λεπτομέρειες. Το έγγραφο το έστειλα αμέσως στον Σύλλογο και με χαρά μου διαπίστωσα πως έπιασε πραγματικά τόπο. Εκτιμήθηκε όπως του άξιζε και αξιοποιήθηκε άριστα,  γι΄ αυτό βρισκόμαστε σήμερα εδώ , σ΄ αυτήν την τιμητική γιορτή που χρωστούσαμε χρόνια ολάκερα στην ιστορία, σ΄αυτούς που πολέμησαν  και προπαντός στους δύο Έλληνες πολεμιστές που έχασαν τη ζωή τους σ΄ αυτήν την μάχη και δυστυχώς αγνοούμε τα ονόματά τους.
      Όπως είπα, η μάχη του Κακολεσίου έγινε στις 26 Σεπτέμβρη 1825. Θα μου επιτρέψετε να θέσω σύντομα το ιστορικό πλαίσιο, μέσα στο οποίο διεξήχθει αυτή η μάχη…

Ιστορικά η Ελλάδα διανύει τον 5ο  χρόνο της επανάστασης. Έχει τελειώσει και ο δεύτερος εμφύλιος με νίκη των κυβερνητικών δυνάμεων, που εκτός των άλλων τούτο σημαίνει την πλήρη υποταγή των καπεταναίων και οπλαρχηγών στον έλεγχο της κυβέρνησης, διότι δεν τρέφουν το στράτευμά τους πια απ΄ τις προσόδους  των επαρχειών τους,  αλλά εξαρτώνται άμεσα από την μισθοδοσία της κυβέρνησης. Πέρα από αυτά, η επανάσταση δοκιμάζεται σε όλη την επικράτεια.
       Στην Πελοπόννησο έχει αποβιβαστεί ο Ιμπραήμ από την Άνοιξη του 1825, και μετά την ήττα του Παπαφλέσσα στο Μανιάκι, δεν τολμάει κανείς να τον αντιμετωπίσει μετωπικά. Ούτε καν κι αυτός ακόμη ο Κολοκοτρώνης, που περιορίζεται σε μικροεπιθέσεις και σε κλεφτοπόλεμο. Ο Ιμπραήμ μοιράζει σε όλη την Πελοπόννησο προσκυνοχάρτια. ΄΄Δεν φοβήθηκα ποτέ ΄΄  θα πει πολλά χρόνια αργότερα ο γέρος του Μοριά στα απομνημονεύματα του ΄΄παρά τα προσκυνοχάρτια του Ιμπραήμ΄΄... Απέναντι όμως σ΄ αυτήν την πολιτική του Αιγύπτιου Πασά, προτάσσει το «φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους» διατηρώντας τουλάχιστον την φλόγα της επανάστασης άσβηστη.
       Στην Δ. Στερεά τώρα, ο Κιουταχής συνεχίζει την δεύτερη πολιορκία στο Μεσολόγγι. Οι πιο ένδοξες σελίδες της ιστορίας, συνεχίζουν να γράφονται στην μοιραία πόλη που δεν έχει ακόμη πεινάσει. Ο Μιαούλης και άλλοι ναυτικοί, σπάνε κάθε τόσο το ντισμπάργκο και τροφοδοτούν τους Μεσολογγίτες οι οποίοι ακόμη αντέχουν. Η πόλη όμως θα πεινάσει λίγο αργότερα. Την Άνοιξη του 1826 με τα γνωστά αποτελέσματα και την μυθική έξοδο.
       Στην Κεντρική Στερεά, υπάρχει το στρατόπεδο των Σαλώνων όπου ο Πανουριάς – υιός και πατέρας- ο Διοβουνιώτης και ενίοτε άλλοι οπλαρχηγοί, συγκρατούν τους Τούρκους που έρχονται από τον Βορρά.
       Στην Αν. Στερεά υπάρχει το λεγόμενο στρατόπεδο του Αέρος  κοντά στα Μέγαρα που συντίθεται από τους στρατηγούς Διον. Ευμορφόπουλο, Θανάση Σκουρτανιώτη, Σταμούλη Χονδρό, λίγους Κουντουριώτες και Σαλαμινιώτες. Κύριος στόχος του στρατοπέδου αυτού,είναι η προστασία της Αττικής και Βοιωτίας από επιθέσεις από τον βορρά, κυρίως όμως η αντιμετώπιση του ισχυρού πασά Ομέρ του Ευρίπου ο οποίος κάθε τόσο εξέρχεται της Χαλκίδας και επιδίδεται σε λεηλασίες. Οι στρατηγοί Γκούρας και Στάθης Κατσικογιάννης με έδρα την Αθήνα και την Ακρόπολη, βοηθούν όποτε χρειαστεί, είτε το στρατόπεδο του Αέρος, είτε το στρατόπεδο των Σαλώνων.
       Την κύρια ευθύνη όμως για την αντιμετώπιση του Ομέρ Πασά του Ευρίπου την έχει ο Θανάσης Σκουρτανιώτης ο οποίος έχει προαχθεί σε αντιστράτηγο από τον Οκτώβριο του 1824. Εκείνος είναι υπεύθυνος να τον παρακολουθεί με στημένο εδώ και χρόνια καραούλι στον ανηφορίτη,  εκείνος έχει αναλάβει να τον αντιμετωπίσει όπου και όταν μπορεί, εκείνος έχει αναλάβει να ειδοποιεί και να προστατεύει τους χωρικούς όταν οι Τούρκοι εξέρχονται για λεηλασίες. Όλα τα έγγραφα που έχω στην διάθεσή μου, αυτό δείχνουν. Πώς μεταξύ των Τούρκων του Ευρίπου και του στρατηγού Σκουρτανιώτη, υπήρχε θανάσιμο μίσος μία βεντέτα που κρατούσε χρόνια. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως λίγο μετά τον θάνατο του στρατηγού στο Μαυρομάτι, ο αρχιστράτηγος Γκούρας δηλώνει ανήσυχος με επιστολή του προς την κυβέρνηση  ΄΄…καθ΄εκάστην σχεδόν, οι εν Ευρίπω, ενθαρυθέντες από τον θάνατο του Σκουρτανιώτη, εξερχόμενοι λεηλατούν την επαρχία Θηβών και μέρος των Αθηνών…΄΄
       Δεν υπάρχει μεγαλύτερος τίτλος τιμής  για έναν οπλαρχηγό από το να του αποδώσει ο αρχιστράτηγος Στερεάς τα εύσημα ότι όσο ζούσε, ήταν ο μόνος ουσιαστικά που αντιμετώπιζε αποτελεσματικά τον ισχυρότερο και μακροβιότερο Τούρκο Πασά, που δεν μπόρεσε να τον αντιμετωπίσει ούτε κι αυτός ακόμη ο Ανδρούτσος. Δεν θέλω να πω πολλά αυτήν τη στιγμή για τον Σκουρτανιώτη. Η ερευνά μου δεν έχει ακόμη τελειώσει, ευελπιστώ όμως σύντομα να έχουμε το δεύτερο βιβλίο για τον οπλαρχηγό που θα ρίξει άπλετο φως στην πολεμική του ζωή. Χαρακτηριστικό είναι πως μέχρι σήμερα γνωρίζαμε γύρω στις πέντε με έξι επιστολές που τον αφορούσαν. Σήμερα έχω στα χέρια μου, πάνω από εκατό και η έρευνα συνεχίζεται.
Για να μην σας αφήσω όμως ανικανοποίητους θα σας φανερώσω κάποια στοιχεία εν τάχει όσον αφορά τον Σκουρτανιώτη, στοιχεία που πρώτη φορά θα ακουστούν δημόσια.
       Ο καπετάνιος, πριν φτάσει στην μάχη του Κακοκαλεσίου, έχει περάσει έναν πολύ δύσκολο χρόνο. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με την σειρά. Μέχρι τον Μάιο του 1824 είναι ένας απλός καπετάνιος που τρέχει παντού στο αγώνα, - δεν χρειάζεται να αναφέρω τώρα τις μάχες που είχε πάρει μέρος μέχρι τότε – χωρίς όμως να έχει λάβει καμία προαγωγή. Τον Μάιο του 1824  όμως η κυβέρνηση επιτέλους τον προσέχει. ΄΄ ο καπετάν Θανάσης Σκουρτανιώτης΄΄ γράφει το βουλευτικό προς το εκτελεστικό, είναι ομολογουμένως καλός πατριώτης, πρόθυμος εις την πατρίδα γι΄αυτό προάγεται σε χιλίαρχο! Λίγους μήνες αργότερα, τον Οκτώβριο του 1824 και μετά από απαίτηση των Δερβενοχωριτών και των Θηβαίων υπό αιτήσεως του εκπροσώπου τους βουλευτού Βρυζάκη, προάγεται σε αντιστράτηγο. Όπως βλέπουμε η δεύτερη προαγωγή του, δεν είναι εκ των άνω αλλά εκ των κάτω. Την ζητούν οι απλοί άνθρωποι που τον ξέρουν, το ζητά ο απλός λαός. Είναι παράξενο όμως, πως αυτή η προαγωγή συνδυάζεται όχι με αύξηση, αλλά με μείωση του στρατευματός του. Ο αείμνηστος κ. Λιάκουρης από τον Αυλώνα, μας άφησε μια καταπληκτική παρακαταθήκη. Τα ονόματα όλων των πολεμιστών της αν. Στερεάς καθώς και τους καταλόγους των πολεμιστών του Σκουρτανιώτη, τους οποίους έχω στα χέρια μου και ευχαριστώ τον Σύλλογο το Σάλεσι γι’ αυτό. Από εκεί λοιπόν βλέπουμε, πως κατά την διάρκεια της επανάστασης πέρασαν από τον Σκουρτανιώτη γύρω στους 700 με 800 πολεμιστές από τα γύρω χωριά .Αυτή δεν ήταν φυσικά μια μόνιμη δύναμη, αλλά μια δύναμη που πέρασε σταδιακά από τα χέρια του. Η εκτίμησή μου είναι πως μέχρι και το 1824 ο Σκουρτανιώτης είχε μια μόνιμη δύναμη 250 – 300 αντρών, που τον Γενάρη του 1825 μειώνεται ξαφνικά σε 50 και ενώ είναι αντιστράτηγος πια. Οι λόγοι αυτού του παράξενου γεγονότος, είναι δύο. Ο πρώτος και ο πιο ανώδυνος η αδυναμία της κυβέρνησης να πληρώνει μισθούς για 300 άτομα. Ο δεύτερος και πιο οδυνηρός η παρέμβαση του Γκούρα και του Στάθη Κατσικογιάννη. Ένας στρατηγός Σκουρτανιώτης με δύναμη 300 πολεμιστών, μπορεί να κάνει θαύματα κι αυτό δεν τους συμφέρει. Ο Σκουρτανιώτης ανήκει στην κυβερνητική παράταξη – η αλληλογραφία του με τον Κωλέττη, η συμμετοχή του στον δεύτερο εμφύλιο με την μετάβασή του στην Πελοπόννησο τον Δεκέμβρη του 1824 καθώς και η συμμετοχή του στην εκστρατεία εναντίον του Ανδρούτσου τον Απρίλιο του 1825 το αποδεικνύουν αυτό – αλλά οι Γκούρας και Στάθης  Κατσικογιάννης, τον θέλουν μικρό για να τον ελέγχουν και να μην τους υπερπηδήσει.
       Όμως κι αν η δυναμή του μειώνεται δραστικά, η κυβέρνηση όχι μόνο δεν παίρνει βάρη από τους ώμους του, αλλά του βάζει κι άλλα. Μετά την επιστροφή του από την Πελοπόννησο τον Ιανουάριο του 1825 και την λήξη του εμφυλίου, αρχίζει ο διωγμός του Ανδρούτσου. Παρ΄ όλο που ο Σκουρτανιώτης έχει ήδη ανοιχτό μέτωπο με τον Ομέρ, δεν διστάζει να του στείλει επιστολή η κυβέρνηση να λάβει μέρος στο κυνήγι του Ανδρούτσου στις Λιβανάτες, του Ανδρούτσου που έχει πια ενωθεί με τους Τούρκους. Ο Σκουρτανιώτης, ζητά απεγνωσμένα διαταγή αύξησης του στρατεύματος.
΄΄…να ζητήσω παρά της σεβαστής διοικήσης μίαν διαταγήν αύξησης του σώματος μου, διότι δεν καταδέχομαι να ατιμασθώ τώρα εις τα γεράματα με πενήντα μόνον στρατιώτας…΄΄ γράφει στον Κωλέττη                              την Άνοιξη του 1825, αλλά το αίτημά του δεν γίνεται δεκτό. Θα πάει όμως στις Λιβανάτες αλλά πριν θα  κλέψει όλους τους ζαϊρέδες, τα εφόδια και ένα κοπάδι πρόβατα που έστελνε ο Ομέρ στο Τούρκικο στρατόπεδο των Λιβανατών, ρεζιλεύοντας και προκαλώντας πολλά προβλήματα στους Τούρκους του Ευρίπου. Κι ενώ βρίσκεται στις Λιβανάτες και πολεμά μαζί με τα κυβερνητικά στρατεύματα τους Τούρκους και τον Ανδρούτσο, στέλνει στην κυβέρνηση στο Ναύπλιο, τον αδερφό του Γιώργη και τον Παπαθανάση   από την Πύλη να αποσπάσουν μια διαταγή αύξησης του στρατεύματος καθώς και τους μισθούς διότι οι άντρες του είναι σχεδόν οκτώ μήνες απλήρωτοι και δεν έχουν τίποτα να ζήσουν τις οικογένειες τους. Αντί  γι΄αυτό, η κυβέρνηση φυλακίζει τον Γιώργη και τον παπά ως προδότες, διότι οι πληροφορίες της λένε πως ο Γιώργης είχε φιλίες και μυστικές επαφές με τον Ανδρούτσο. Πρόκειται για μια περίεργη παρεξήγηση, για μια περίεργη ιστορία, που δεν είναι της ώρας να επεκταθούμε. Η παρεξήγηση όμως λύνεται γρήγορα και ο Γιώργης με τον παπά  απελευθερώνονται μετά από δεκαέξι  ημέρες. Στις Λιβανάτες όμως, ο Θανάσης σε μια συμπλοκή με τους Τούρκους, τραυματίζεται σοβαρά στο δεξί του χέρι και τον μεταφέρουν στην Σαλαμίνα για να γιατρευτεί. Η απουσία του Σκουρτανιώτη γίνεται αντιληπτή και εδώ βλέπουμε πως ο καπετάνιος ήταν στα νύχια της κατασκοπείας του Ομερ από πολύ νωρις. Ο Ομέρ Πασάς της Χαλκίδας εκμεταλλευόμενος την απουσία του στρατηγού, δεν διστάζει λίγες ημέρες μετά τον τραυματισμό του, να αρχίσει τις λεηλασίες με πρώτο και καλύτερο στόχο τα Δερβενοχώρια  και ιδιαίτερα το γενέθλιο χωριό του καπετάνιου, τα Σκούρτα. Στις 23 Απρίλη    του 1825 και ενώ ο καπετάνιος αναρρώνει στη Σαλαμίνα και το στράτευμά του είναι στις Λιβανάτες υπό του αδερφού του Λουκά, 400 καβαλαραίοι Τούρκοι επιτίθονται στα Δερβενοχώρια, κάτι που είχαν να κάνουν από τον Ιούλη  του 1821 όπου τότε αποκρούστηκαν από τον Σκουρτανιώτη αφήνοντας πίσω 80 νεκρούς. Αυτή τη φορά όμως  ο Σκουρτανιώτης λείπει. Οι Τούρκοι σκοτώνουν δέκα άτομα από τα Σκούρτα, δύο από την Πύλη, έναν από τα Κούντουρα, κλέβουν 3000 ζωντανά, καίνε, ρημάζουν, εκμεταλλευόμενοι την απουσία του καπετάνιου και εκδικούνται.
Είναι η αρχή των λεηλασιών του 1825 που συνεχίστηκαν μέχρι το Φθινόπωρο και σε αυτές εντάσσεται και η επίθεση στο Κακοσάλεσι. Μετά από την επίθεση στα Σκούρτα,  η επιστροφή του αρχηγού κρίνεται απαραίτητη. Προτού καν γιατρευτεί το χέρι του και με αφόρητους πόνους ακόμη, επιστρέφει στο καθήκον, αντιμετωπίζοντας, όχι μόνο τους Τούρκους, αλλά και την αφόρητη γκρίνια των πεινασμένων πολεμιστών του που παραμένουν απλήρωτοι.
Από δω και μπρος οι διαταγές της κυβέρνησης  προς τον Σκουρτανιώτη είναι απανωτές  ΄΄ Να μεταβείς στα μέρη των Θηβών΄΄  …΄΄να προσέχεις διά απόβασην΄΄…και ο Σκουρτανιώτης με τους τελευταίους 50 πιστούς του, πηγαίνουν παντού, δεν διστάζει να τα βάλει με υπέρτερους. Γράφει σε μια επιστολή του: ΄΄…Βγήκαν εις ωρωπόν έως χίλιοι. Τους εδοκίμασα εις τον πόλεμον και τους ήυρα αδύναμους..΄΄ Το διαβάζεις και δεν μπορείς να το πιστέψεις. Δοκιμάζει στον πόλεμο 1000 Τούρκους μονάχα με 50 δικούς του και τους βρίσκει αδύναμους. Ατρόμητο τον έχει αποκαλέσει ο Μακρυγιάννης, μα πίστευα πως ήταν κατά κάποιο τρόπο σχήμα λόγου. Όμως τέτοια ανδρεία, είναι πραγματικά απίστευτη. Και αλλού: ΄΄.. επήγα εις την πεδιάδα των Θηβών. Οι χωρικοί μάζεψαν τα γεννήματά τους όπου εστεκόμεθα άγρυπνοι, νύχτα  μέρα. Εχθρός δεν εφανη΄’’ Και συνεχίζει να πηγαίνει όπου τον καλεί το καθήκον χωρίς αναπαμό…το μάτι του άγρυπνο παρακολουθεί και στενεύει τον Ομέρ πασά του Ευρίπου. Τον παρακολουθεί και ειδοποιεί του έχει γίνει αυτό που λέμε ΄΄στενός κορσές΄΄… Διαβάζουμε σε έγγραφο της εποχής…΄΄ ο καπετάν Θανάσης Σκουρτανιώτης  γράφει προς Χασιώτας, Πανταζήν  και  Νικόλαον Καματερόν, πως οι Τούρκοι έχτισαν ταμπούρια     κατά τας Θήβας και ότι πρέπει να είναι προσεκτικοί οι κάτοικοι της Αττικής για να μην κατέλθουν οι εχθροί και τους βλάψουν!΄΄
      Δεν στέκει πουθενά. Οι Τούρκοι μετά την επίθεση στα Σκούρτα και από την στιγμή που επιστρέφει ο Σκουρτανιώτης, δεν τολμούν να επιτεθουν σε χωριά της άμεης ακτίνας δράσης του/ Το μόνο που δεν μπορεί να ελέγξει, είναι οι αποβάσεις που γίνονται προς την  Αττική…
Διαβάζουμε σε έγγραφο της αστυνομίας  της εποχής…΄
΄΄Εις τας 19 του παρόντος, έκαμαν απόβασιν εις την Αττικήν από Ευρίπω Τούρκοι και ήρπαξαν αρκετά ζώα και εφόνευσαν τέσσερις και εσκλάβωσαν όσους επρόφθασαν…΄΄
Σε άλλο έγγραφο…
΄΄ Απόβαση σε Κάλαμο – Βαρνάβα 200 ιππείς και 800 πεζοί ηχμαλώτισαν,  εφόνευσαν, ήρπαξαν ζωντανά λιανά και χοντρά ΄΄
Σε άλλο έγγραφο…
΄΄Με θλίψην αναφέρω ότι καθ΄ ας πληροφορίας έλαβον σήμερον, Τούρκοι έως 180 από Εύριπον  αποβάντες εις την Αττικήν κατά τας 6 του τρέχοντος επροχώρησαν εις εν χωρίον της Αττικής ονομαζόμενον Γραμματικόν όπου έκαψαν σπίτια, έχυσαν κρασιά, και εσκόρπισαν τα σιτάρια του χωριού, ηχμαλώτισαν εν κορίτζι, ελαφυραγώγησαν ότι ηύραν.
Εν  άλλο σώμα πάλιν ιππικόν του εχθρού, εφάνη εις χωρί       ον Αττικής  Μαρκόπουλον και διεσκορπίσθησαν εις τα βουνά οι χωρικοί και ηχμαλώτισαν δώδεκα  Έλληνας και ελαφυραγώγησαν ότι ηύραν.

Δεν σας διαβάζω όλα αυτά για να σας κουράσω. Σας τα διαβάζω για να καταλάβετε δύο πράγματα. Το πρώτο είναι από τι κίνδυνο σώθηκε εκείνη την ημέρα το Κακοσάλεσι. Φόνοι, ομηρίες, κλέψιμο κοριτσιών,  κάψιμο σπιτιών, λαφυραγωγίες.  Το δεύτερο και πολύ σημαντικό, είναι το εξής… Όλες οι λαφυραγωγίες έχουν γίνει μέχρι εκείνην την στιγμή σε χωριά, που δεν ανήκουν στην άμεση ακτίνα δράσης του Σκουρτανιώτη. Δεν έχω βρει κανένα έγγραφο που να μαρτυρά επίθεση σε χωριά της Θήβας , και της Τανάγρας.
       Η πρώτη επίθεση που γίνεται σε χωριό που ανήκει στην άμεση εποπτεία του Σκουρτανιώτη,  είναι το Κακοσάλεσι. Και αυτό για μένα έχει την σημασία του. Το Τούρκικο στρατηγείο του Ευρίπου γνωρίζοντας την μικρή δύναμη πια του καπετάνιου, έχει αποφασίσει ανοιχτή σύγκρουση μαζί του με στόχο την εξόντωσή του. Η επίθεση στο Κακοσάλεσι σ΄ ένα χωριό μπροστά στα πόδια του, που ο καπετάνιος διατηρούσε αδερφικούς και στενούς δεσμούς  μαζί του, δεν είναι παρά μια ανοιχτή πρόκληση σε  μάχη, ώστε να τον εξοντώσουν.

Το Κακοσάλεσι το 1825, ήταν ένα αρβανίτικο χωριό που αποτελούνταν από 70 περίπου οικογένειες αγροτοκτηνοτρόφων , γύρω από την Μεγάλη Βρύση και γατζωμένο στους πρόποδες του βουνού για ευνόητους λόγους. Σε τυχόν επιδρομές των Τούρκων, να έχουν οι κάτοικοι, εύκολη πρόσβαση στο βουνό. Οι σχέσεις του χωριού με τον Θανάση Σουρτανιώτη, είναι άριστες. Πολλοί άντρες μάλιστα του Κακοσαλεσίου, πολεμούν ή έχουν πολεμήσει μαζί του.
Το απόγευμα της Παρασκευής της 25ης Σεπτεμβρίου 1825, 200 Τούρκοι πεζοί και 100 ιππείς εξέρχονται από τον Εύριπο. Στην Ριτσώνα, το τοποθετημένο εδώ και χρόνια καραούλι του Σκουρτανιώτη, σημαίνει συναγερμό. Είχαν τρόπους εκείνη την εποχή, είτε με φωτιές, είτε με προφύλακες από ράχη σε ράχη, να ειδοποιούν το αρχηγό για ότι συμβαίνει στην Χαλκίδα. Έτσι, μέσα σε λίγη ώρα, τα νέα πως Τούρκοι βγήκαν από τον Εύριπο, φτάνουν στα Σκούρτα που εκείνην την ημέρα βρισκόταν ο καπετάνιος. 
Συνήθως οι επιχειρήσεις των Τούρκων όταν επρόκειτο να λεηλατήσουν, ήταν αστραπιαίες. Έβγαιναν, χτυπούσαν και επέστρεφαν γρήγορα. Αυτή τη φορά όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Διανυκτερεύουν στον κάμπο, χωρίς να επιδοθούν σε καμία επίθεση. Γιατί βγήκαν όμως το απόγευμα, διακινδυνεύοντας διανυκτέρευση στον κάμπο; Ακόμη κι αυτή η κίνηση, συνηγορεί στην άποψη πως ήθελαν να το μάθει ο Σκουρτανιώτης. Του έδωσαν άπλετο χρόνο, να μάθει για την έξοδό τους, να τους παρακολουθεί και να έρθει εκεί που επρόκειτο να επιτεθούν. Στο Κακοσάλεσι. Πράγματι. Το καραούλι του Σκουρτανιώτη που θα πρέπει να αποτελούνταν περίπου από 10 πολεμιστές, τους παρακολουθεί άγρυπνα και από πολύ κοντά, όλη την νύχτα.
Οι Τούρκοι ξυπνούν πολύ πρωί και κατευθύνονται προς το Κακοσάλεσι.
Το καραούλι τους ακολουθεί παράλληλα. Το έγγραφο που έχουμε στα χέρια μας, αναφέρει ότι Τούρκοι και καραούλι έφτασαν την ίδια ώρα στο χωριό. Θα πρέπει να φανταστούμε εκείνη την στιγμή. Στο χωριό δεν υπάρχουν άντρες –οι άντρες όλων των χωριών εκείνη την εποχή λείπουν στον πόλεμο- παρά γυναίκες, παιδιά και λίγοι γερόντοι. Οι πρώτες αψιμαχίες γίνονται μεταξύ του καραουλίου και των Τούρκων, χωρίς να αποκλείεται να έλαβαν μέρος σε αυτές και αρκετές γυναίκες που σαν άγριες λύκαινες προσπαθούν να σώσουν τα παιδιά και το βιος τους. Η πρώτη φάση πάντως, ήταν πετυχημένη. Τα γυναικόπαιδα και οι γερόντοι προστατευμένοι από το καραούλι, αρχίζουν να σκαρφαλώνουν το μονοπάτι της Αγίας Τριάδας χωρίς καμία απώλεια. Οι Τούρκοι θέλουν πάση θυσία να κάνουν κακό. Να εκδικηθούν. Δεν ασχολούνται με το έρημο πια χωριό, αλλά γίνονται δύο κολώνες.  Η μία παίρνει τον δρόμο προς την Αγια Τριάδα από την χαράδρα για να είναι προστατευμένη από τα πυρά των Ελλήνων που βρίσκονται ψηλότερα. Η άλλη κολώνα ανεβαίνει από την δυτική πλευρά του κεντρικού λόφου ώστε να κάνει κυκλωτική κίνηση και να ανοίξει σε μήκος το μέτωπο των επαναστατών, ώστε αυτό να αδυνατίσει. Οι Τούρκοι ουσιαστικά ριψοκινδυνεύουν να αφήσουν τον κάμπο και να εισχωρήσουν μέσα στα βουνά, γνωρίζουν όμως πως ακόμη κι αν φανεί ο Σκουρτανιώτης, η δύναμή τους θα είναι πολύ μεγαλύτερη, έστω κι αν αχρηστεύουν το ιππικό τους. Η άνιση μάχη συνεχίζεται. Οι άμαχοι και τα γυναικόπαιδα ασφαλίζονται προς το παρόν στον παλαιό δρόμο προς τα Σκούρτα σε σημείο που δεν φτάνουν τα πυρά. Το καραούλι αμύνεται από ψηλά, αλλά οι ελάχιστοι άντρες του, είναι αδύνατον να αντέξουν ακόμη για πολύ. Μα εκείνη τη στιγμή ακούγονται πυροβολισμοί από τον δρόμο των Σκούρτων. Ο καπετάν Θανάσης κατεβαίνει και οι άντρες του ρίχνουν στον αέρα για να ειδοποιήσουν πως φτάνει βοήθεια.
Η βοήθεια τελικά φτάνει. Ο Σκουρτανιώτης γνωρίζει καλά αυτόν τον κλεφτοπόλεμο και εκτιμώντας γρήγορα την κατάσταση, δεν ανησυχεί. Εφόσον είναι ψηλότερα, έχουν στρατηγικό πλεονέκτημα. Μοιράζει τους πολεμιστές του σε όλο το στεφάνι κυκλωτικά πάνω από την εκκλησία της Αγίας Τριάδας και αρχίζει μέγας πόλεμος. Με κρότους, πυροβολισμούς, ιαχές και σύμφωνα με τα έθιμα του πολέμου της εποχής, πολλές βρισιές. Οι Τούρκοι θέλουν να εξοντώσουν πάση θυσία τον Σκουρτανιώτη. Επιτίθονται σε διάφορα σημεία του μετώπου, ώστε να αποκτήσουν εκείνοι το στρατηγικό πλεονέκτημα του ύψους, αλλά μάταια. Ο κλεφτοπόλεμος για τους άντρες του Σκουρτανιώτη, είναι η δεύτερη φύση τους. Όχι μόνο δεν σπάει το μέτωπο σε αυτές τις επιθέσεις που η μάχη γίνεται σώμα με σώμα, αλλά οι Έλληνες πιάνουν και δύο αιχμαλώτους.
Η μάχη με αυτόν τον τρόπο, κρατάει 4 ολόκληρες ώρες. Οι Τούρκοι έχοντας ήδη ως απώλειες δύο αιχμαλώτους και δύο νεκρούς και χωρίς να έχουν καταφέρει τίποτα σπουδαίο, αντιλαμβάνονται πως εάν παραμείνουν, το μόνο που θα καταφέρουν θα είναι να αυξήσουν τις απώλειές τους. Όλες οι προσπάθειές τους να υπερκεράσουν το μέτωπο του Σκουρτανιώτη, αποβαίνουν άκαρπες. Δεν έχουν παρά να διατάξουν τακτική υποχώρηση. Πράγματι, αυτό κάνουν. Αρχίζουν να υποχωρούν από αυτήν την παγίδα. Οι άντρες του Σκουρτανιώτη τους ακολουθούν πυροβολώντας, ώσπου οι Τούρκοι φτάνουν στην έξοδο και βγαίνουν στον κάμπο. Ακόμη κι αν ήθελαν να βάλουν φωτιά στο χωριό για να εκδικηθούν την ήττα τους, δεν το καταφέρνουν. Οι πολεμιστές έχουν κατέβει χαμηλά και πυροβολούν προστατεύοντας πια το έρημο χωριό. Το μόνο που κατορθώνουν οι Τούρκοι, είναι να αρπάξουν εκατό κεφάλια γιδοπρόβατα από μια στάνη που έτυχε στον δρόμο τους και ο ιδιοκτήτης δεν είχε προλάβει να τα κρύψει. Έτσι, νικημένοι ουσιαστικά, φεύγουν προς τον Εύριπο. Το Κακοσάλεσι έχει σωθεί. Μοναδική απώλεια, δύο πολεμιστές του Σκουρτανιώτη που έπεσαν σε αυτήν την μάχη και ακόμη κι αν δεν γνωρίζουμε μέχρι σήμερα τα ονόματά τους, θα πρέπει να τους μνημονεύουμε αιώνια…
Αυτή περίπου ήταν η μάχη του Κακοσαλεσίου, στηριγμένη η διήγηση στο έγγραφο, στην προφορική παράδοση, στην λογική και στην επιτόπια εξέταση του τόπου κάποια ανύποπτη στιγμή. Και βέβαια η ουσία όλων αυτών, είναι πως η ελευθερία κυρίες και κύριοι, αποκτιέται με πολύ κόπο πόνο και ανυπέρβλητους αγώνες σε περιόδους πολέμου, μπορεί εύκολα όμως να χαθεί από καλοθρεμμένους σε περιόδους ειρήνης. 40 χρόνια τώρα, έχουμε μεταλλαχθεί σαν Έλληνες, έχουμε απομακρυνθεί από τις αξίες μας και τούτο μας οδήγησε στην ομίχλη και την απόγνωση. Αυτό που μας μένει, είναι να σκάψουμε πίσω…να βρούμε τους ακριβούς μας νεκρούς. Αυτοί κρατούν στα χέρια τους το κλειδί της ελευθερίς, το κλειδί του αδιεξόδου…

Θα μου επιτρέψετε τώρα να πω κάτι τελευταίο και κλείνω.

Κυρίες και κύριοι,
Υπάρχει ένα απόσπασμα από την Νέκυια του Ομήρου. Είναι η στιγμή που ο Οδυσσέας, πηγαίνει στον Άδη με τις συμβουλές της Κίρκης. Εκεί, αφού κάνει τις θυσίες καθώς του έχει υποδείξει η Κίρκη, αρχίζουν γύρω του να μαζεύονται οι ψυχές των νεκρών. Πρώτη πλησιάζει η ψυχή του συντρόφου του Οδυσσέα Ελπήνορα, ο οποίος λίγο πριν είχε σκοτωθεί στο νησί της Κίρκης πέφτοντας από την στέγη και οι σύντροφοί του δεν πρόλαβαν να τον θάψουν. Πλησιάζοντας λοιπόν η ψυχή του Ελπήνορα, λέει μεταξύ άλλων στον Οδυσσέα…

΄΄…το ξέρω φεύγοντας από δω, την κατοικία του Άδη
με το καλοφτιαγμένο πλοίο σου στην Αιαίη το νησί θα πας
τότε κι εμένα βασιλιά να θυμηθείς
άκλαυτο κι άθαφτο πίσω σου μη μ΄ αφήσεις φεύγοντας
την πλάτη σου μη μου γυρίζεις, μήπως αιτία γίνω
και θυμώσουν μαζί σου οι θεοί
μα κάψε με, με τα όπλα μου μαζί, όσα μου εμείναν
και τάφο φτιάξε στον δύστυχον εμένα
για να με ξέρουν όσοι γεννηθούν κατόπι μας…΄΄

Γιατί το λέω αυτό…
Πολλοί ίσως από σας ίσως δεν θα γνωρίζουν, πως η μάχη στο Κακοσάλεσι, ήταν η τελευταία νικηφόρα μάχη του Σκουρτανιώτη και των παλικαριών του. Ένα μήνα ακριβώς αργότερα, στις 26 Οκτωβρίου 1825, ο Σκουρτανιώτης με τους πολεμιστές του –τους ίδιους ακριβώς πολεμιστές που υπεράσπισαν το Κακοσάλεσι- θα πέσουν όλοι μέχρι ενός, στην Αγία Σωτήρα Μαυροματίου, μετά από μια σκληρή απέλπιδα μάχη. Οι μαχητές πολιορκημένοι από 800 Τούρκους, αφού υποχώρησαν μέσα στην εκκλησιά, βρήκαν μαρτυρικό θάνατο, από τις φωτιές που άναψαν οι Τούρκοι και τους έκαψαν.
Κι όμως…αυτοί οι σκληροί μαχητές που για πεντέμισι ολόκληρα χρόνια υπερασπίστηκαν τα ιερά και τα όσια, που πάλεψαν για την ελευθερία, αυτοί οι ιεροί μαχητές 189 χρόνια μετά, τάφο ουσιαστικά δεν έχουν. Σαν τον Ελπήνορα του Οδυσσέα. Οι πληροφορίες μου λένε, πως την άλλη μέρα της τελευταίας μάχης, οι γυναίκες του Μαυροματίου -γιατί έλειπαν και από κει οι άντρες- μάζεψαν όπως όπως τα καμένα πτώματα των ηρώων και επειδή μύριζαν πολύ άσχημα, έσκαψαν ένα ρηχό τάφο λίγα μέτρα από τη πόρτα της εκκλησίας και τους έθαψαν όπως όπως όλους μαζί, μαζί με τα όπλα τους. Στα ρηχά και γρήγορα. Έκτοτε ο τάφος αγνοείται. Ούτε ένας σταυρός. Ούτε ένα σημάδι που να λέει πως εδώ κοιμούνται τα κόκαλα των παλικαριών. Υπάρχει βέβαια ένα μνημείο συμβολικό στην Αγία Σωτήρα σε  σημείο άσχετο, αλλά οι ήρωές μας  189 χρόνια μετά, δεν έχουν ουσιαστικά τάφο και τα οστά τους ουσιαστικά αγνοούνται. Τάφο που δικαιούται και ο τελευταίος άνθρωπος σ΄αυτή τη γη, δεν έχουν οι ήρωές μας. Ο Ελπήνορας όπως διάβασα πάραπάνω δίνει ευχή και κατάρα στον Οδυσσέα να βρει το σώμα του και να το θάψει ΄΄…τη πλάτη σου μη μου γυρίσεις….μήπως αιτία γίνω και θυμώσουν μαζί σου οι θεοί….τάφο φτιάξε με τα όπλα μου μαζί …στον δύστυχον εμένα για να με ξέρουν όσοι γεννηθούν κατόπι μας…΄΄΄
Αυτή είναι η ευχή και κατάρα του Ελπήνορα. Αυτή η χρόνια 189 ολόκληρα χρόνια βλασφημία απέναντι σ’ αυτούς τους σπουδαίους νεκρούς, πρέπει να λάβει τέλος. Οφείλουμε μια αναζήτηση των οστών και εκταφή. Και επιστροφή των τιμημένων νεκρών στην ιδιαίτερη πατρίδα που είναι τα Δερβενοχώρια. Τα παλικάρια μας έκαναν το χρέος τους και με το παραπάνω. Είναι ώρα να πια αναπαυτούν. Πρέπει όλοι να προσανατολιστούμε στην προοπτική της αναζήτησης των οστών και της εκταφής, να βρεθούν τα τιμημένα οστά και τα θαμμένα πάνω τους όπλα, να επιστρέψουν με όλες τις τιμές και τα δάκρυα στην γενέθλια γη που είναι τα Δερβενοχώρια. Τούτο κυρίες και κύριοι είναι μεγάλη οφειλή. Γιατί όπως λέει και ο Κάλβος…

Ας μ μο δώσ μορα μου ες ξένην γν τν τάφον· εναι γλυκς θάνατος, μόνον ταν κοιμώμεθα ες τν πατρίδα.

Τελειώνοντας, να ευχηθώ στον Αυλώνα χρόνια πολλά. Όλοι σας να είστε δυνατοί και υγιείς για να παλέψουμε όλοι μαζί τους σύγχρονους βαρβάρους. Θέλω να δώσω συγχαρητήρια μέσα από την καρδιά μου στον Σύλλογο Αυλωνιτών το Σάλεσι για την τεράστια δουλειά που κάνει. Για μένα αποτελεί υπόδειγμα συλλογικής προσπάθειας.

Και πάλι χρόνια σας πολλά….   



Η ομιλία του κ. Γιάννη Γκικάκη

O κ. Γκικάκης αναφέρθηκε στον αδερφό του Θανάση Σκουρτανιώτη, Γεώργιο και έδωσε πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία.

«Ως πρόλογο θα σας διαβάσω δύο στίχους από το ποίημα «Ο ΒΡΑΧΟΣ» (βράχος είναι η Ελλάδα). Ο ποιητής στον πρώτο στίχο δείχνει την αγωνία…

‘’Κοίτα η φλόγα τρεμοσβήνει στο βράχο…’’

και αμέσως με απόγνωση ρωτάει:

‘’…λάδι…λάδι για το καντήλι πού να βρω;’’

Η απάντηση δίνεται σήμερα εδώ από το Σάλεσι. Έφερε πάρα πολύ λάδι αλλά και πολλά λουμίνια που είναι τα πολλά νέα παιδιά που παρευρίσκονται σήμερα εδώ, στην μεγάλη αυτή επέτειο της μάχης στο Σάλεσι.
Θα σας πω λίγα λόγια για τον οπλαρχηγό Γεώργιο Σκουρτανιώτη, αδερφό του καπετάν Θανάση.

Γεώργιος Σκουρτανιώτης

Ο Γεώργιος Σκουρτανιώτης γεννήθηκε το 1800 στα Σκούρτα Βοιωτίας. Ήταν ένα από τα εφτά παιδιά –όλα αγόρια- του Γιάννη και της Αγαθής Γάτση. Κατά την διάρκεια της επανάστασης ο τόπος καταγωγής τους, επέβαλε το προσωνύμιο Σκουρτανιώτης σε όλα τα παιδιά του Γιάνη Γάτση και έτσι τελικά επικράτησε σαν επίθετο το Σκουρτανιώτης.
Συμμετείχε εξ αρχής με τα αδέλφια του στον αγώνα της επανάστασης, όπου η ομάδα των Δερβενοχωρίων και των χωριών της Ωρωπίας έχοντας αρχηγο τον Θανάση Σκουρτανιώτη, συμμετέχει σε όλες τις μάχες της Αττικοβοιωτίας προκαλώντας μεγάλες φθορές στις Τούρκικες φρουρές, αλλά και στον οργανωμένο στρατό του ομέρ πασά.
Με τον ηρωικό θάνατο του αδελφού του οπλαρχηγού Θανάση Σκουρτανιώτη, αλλά και του υπαρχηγού επίσης αδελφού Κωνσταντίνου στις 26 Οκτωβρίου 1825 στην μάχη της εκκλησίας της Μεταμορφώσεως στο Μαυρομάτι, ανέλαβε μετά από ομόφωνη απόφαση, την αρχηγία της συγκεκριμένης προαναφερθήσας ομάδας.
Προικισμένος ο Γιώργης Σκουρτανιώτης με όλες τις απαραίτητες αλλά και σπάνιες αρετές του ηγέτη-πολεμιστή, εξελίσσεται στην συνέχεια μέσα από το μπαρουτοκάπνισμα δεκάδων σκληρών μαχών σε έναν από τους πιο σπουδαίους οπλαρχηγούς του 1821.
Έχαιρε μεγάλης και ιδιαίτερης εκτίμησης από τον στρατάρχη της Ρούμελης Γεώργιο Καραϊσκάκη αλλά και από τον Δημήτριο Υψηλάντη, ο οποίος ανέλαβε την διοίκηση της στρατιάς της Ρούμελης μετά τον θάνατο του Γ. Καραισκάκη στις 22 Απριλίου 1827. Χαρακτηριστικά στοιχεία της εκτίμησης που έτρεφαν και οι δύο στρατηγοί στις πολεμικές αρετές αλλα΄και στις ηγετικές ικανότητες του Γιώργη Σκουρτανιώτη, είναι ότι πάντοτε σε όλες τις μεγάλες μάχες του ανέθεταν τις πιο δύσκολες αποστολές και θέσεις. Διαπνεόμενος πάντοτε από αγνά αισθήματα φιλοπατρίας προέτασσε πάντοτε ηρωικώςς τα στήθη σε όλες τις μάχες, μπροστάρης και δίνοντας πάντοτε το παράδειγμα στους συμπολεμιστές του. Αποτέλεσμα αυτού του παραδειγματικού ηρωισμού, ήταν οι αρκετοί σοβαροί τραυματισμοί του στα πεδία των μαχών.  Στον Ωρωπό, ελέγετο από τους γέροντες, ότι στο κορμί του και κυρίως στο στήθος είχε πέντε πληγέςε (σημάδια) από βόλια που δεν είχαν αφαιρεθεί. Ίσως αυτό δικαιολογεί τις φήμες ότι ζούσε μέχρι το 1852 με πολλούς πόνους κυρίως στο στήθος.
Θα αναφέρω τις μεγαλύτερες μάχες που έλαβε μέρος….
  1. Μάχη Γραμματικού και Μαραθώνος. Μια απ’ τις μεγαλύτερες μάχες της Αττικής στην οποία συμμετείχαν και οι Γκούρας, Μαμούρης, Ρούκης, Χατζημελέτης και Πρεζάνης.
  2. 26-9-1826 Μάχη στο Σάλεσι
  3. 1826 Μάχη του Ωρωπού μαζί με Κριεζώτη και Μαυροβουνιώτη
  4. 3-3-1827 Μάχη του Ωρωπού (αποκλεισμός αποθηκών)
  5. Απρίλιος 1827 Συμμετοχή στην πολιορκία της Ακρόπολης (ατυχής μάχη την επομένη του θανάτου του Καραισκάκη η οποία ανέδειξε όμως τις αρετές του Γ. Σκουρτανιώτη. Η εφημερίδα ΄΄Ακρόπολις΄΄ αρ. 8060/1904 στα απομνημονεύματα του Στρατηγού Μακρυγιάννη γράφει σχετικά: ΄΄…Το χαράκωμα του Γ. Σκουρτανιώτη δεν εγκαταλείφθη εκείνη την ημέρα και εκεί εσώθησαν πολλοί φεύγοντες και εκεί αναχαιτίσθη ο εχθρός…΄΄
  6. 1827 Μάχες Αράχωβας- Κερατσινίου
  7. 2 Ιουνίου 1829 Μάχη Ανηφορίτη
  8. 3 Ιουνίου 1829 1η μάχη προσωρινής απελευθέρωσης Ωρωπού
  9. 4-7 Ιουλίου Η τελική μάχη της απελευθέρωσης του Ωρωπού και των περιχώρων αλλά και της τελικής κατάληψης των αποθηκών στην Σκάλα.
 Στην μεγάλη αυτή μάχη της οριστικής απελευθέρωσης του Ωρωπού πρωτοστατεί το 4ο τάγμα της στρατιάς της Ρούμελης του Δ. Υψηλάντη. Την διοίκηση του 4ου τάγματος ο Υψηλάντης, την έχει αναθέσει τιμητικά στον Σκουρτανιώτη Γεώργιο με την επικουρίαν του Κριεζώτη.
(Ο Δ. Υψηλάντης έχων στρατιωτικήν εκαπίδευσην και πείραν εκ του Ρωσικού στρατού, δινει στα ανεξάρτητα μπουλούκια των οπλαρχηγών στρατιωτική εκπαίδευση, δομή και οργάνωση. Εκεί ο Γ. Σκουρτανιώτς φέρει πλέον τον βαθμό του ταγματάρχη)
 Στην τελευταία και νικηφόρα αυτή μάχη του Ωρωπού, εφονεύθησαν 120 Τούρκοι στρατιώτες και αξιωματικοί και αιχμαλωτίσθησαν ο πεντακοσίαρχος διοικητής, 3 εκαντόταρχοι πολλοί υπαξιωματικοί και ολίγοι στρατιώτες.Από τους Έλληνες εφονεύθησαν 8 και επληγώθησαν 12.
  1. Στις 12-9-1829 έγινε η τελική καθοριστική μάχη της Πέτρας ανάμεσα στον Αλίαρτο και την Λειβαδιά με νικηφόρο το αποτέλεσμα για την στρατιά της Ρούμελης. Στην μάχη αυτή, ΄΄…Ανετέθει εις τον Γ. Σκουρτανιώτην η τιμιωτάτη των θέσεων, η μάλλον επικίνδυνος και ευάλωτος, εκεινη δι  ης κατά την γνώμην του επιτελείου, θα επεχείρη να διέλθη ο εχθρός. Εκεί εχρειάζετο σύνεσις και ανδρεία, θάρρος και ψυχραιμία και εκείνος δεν διεψευσε τας προσδοκίας του Αρχιστρατήγου Δ. Υψηλάντη…΄΄ (Ιστ. Βοιωτίας)
Μετά την μάχη της Πέτρας και την οριστική απελευθέρωση της Ρούμελης και του Μοριά , ο Γ. Σκουρτανιώτης εγκαθισταται μόνιμα στον αγαπημένο του τόπο τον Ωρωπό με ένα μικρό διάλειμμα 3 ετών 1834-1837 όταν καλείται να υπηρετήσει στα ανάκτορα του Όθωνος, του οποίου έγινε ο αγαπητός και εκλεκτός υπασπιστής. Έπεσε όμως στην δυσμένεια του παλατιού όταν αρνήθηκε να ηγηθεί της σύλληψης των αδελφοποιτών συμπολεμιστών Βάσου Μαυροβουνιώτη και Κριεζώτη.
Πικραμένος επέστρεψε στον Ωρωπό και ασχολήθηκε με τα κτήματά του αλλά και πρωτοστατώντας μαζί με  άλλους προεστούς του Ωρωπού (Γκουρή, Οικονομίδη, Μελισσηνό, Κουρουπαίους και άλλους) στους αγώνες για την δημιουργία του Δήμου Ωρωπίων με έδρα τον Ωρωπό. Κάτι που κατάφεραν να γίνει τελικά το 1843. Σε αυτό βοήθησαν πολύ οι γνωριμιες που είχε στο παλάτι. Τελικά ο μεγάλος αυτός στρατιώτης αγωνιστής, του 1821, πέθανε το 1852 στον Ωρωπό, χωρίς οικογένεια και άτεκνος, αφού τελικά δεν παντρεύτηκε. Ο λόγος ήταν, ότι εν ξεπέρασε ποτέ τον θάνατο της αρραβωνιαστικιάς του Κρυσταλλίας κόρης του Γιώργη Κουρούπη η οποία ήταν ο μεγάλος και ανυπέρβλητος έρωτάς του. Την πεντάμορφη αυτή κόρη, την σκότωσαν οι Τούρκοι για να τον εκδικηθούν μετά την ήττα τους στην 1η μάχη του Ωρωπού στις 3-3-1827. Έχοντας αποφασίσει να μην παντρευτεί άλλη, υιοθέτησε και άφησε μοναδικό κληρονόμο τον ανιψιό του Παναγή Σκουρτανιώτη, γιο του αδελφού του Λουκά, τον οποίο πάντρεψε με την κόρη του άρχοντα Γιώργη Γκουρή, Στυλιανή. Όταν μετά από λίγο πέθανε η Στυλιανή, στην πρώτη γέννα της, τον πάντρεψε με την κόρη του Δήμαρχου Καλάμου Ιωάννη Βαλσαμάκη, Ολυμπία.
Φωτογραφια του σπουδαίου αυτού οπλαρχηγού δε διασώθηκε. Από περιγραφές όμως διαφόρων γερόντων και κυρίως από την γραπτή περιγραφή του γείτονα ιατρού Πέτρου Μελισσηνού, έχουμε την εξής εικόνα: ΄΄…Σχετικά ψηλός (1,75-1,80) μαύρα μαλλιά, όμορφος, ευσταλής, εύρωστος, ευρύστερνος, συνετός, σοβαρός, ολιγόλογος, ευκίνητος πολύ και συνήθως θλιμμένος…΄΄.
Η ημερομηνία θανάτου του, είναι ακιδογραμμένη στην αγιογραφία του Ταξιάρχη Μιχαήλ στα δεξιά της Βορινής εισόδου της ιστορικής εκκλησίας στον Ωρωπό.

Λεκιασμένες πέτρες

Τις λεκιασμένες πέτρες
Απ’ τις άλικες σταγόνες των κομμένων ρόδων
Μ’ ασέβεια μην προσπερνάς
Η σκέψη σου λεύτερη αύρα αυγουστιατικη
Το πυρωμένο μέτωπό τους ας δροσίσει
Αμάραντο να θεριέψει το γαλάζιο κυκλάμινο
Που πάνω τους πεισματικά έχει θεριέψει


Άρης Ρωμανός

Σάββατο, 13 Σεπτεμβρίου 2014

ΒΡΕΘΗΚΕ ΣΤΟΝ ΩΡΩΠΟ ΚΑΙ Η ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ ΣΚΟΥΡΤΑΝΙΩΤΗ-ΔΩΡΟ ΤΟΥ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗ

Η κουμπούρα του πολεμιστή, καπετάνιου και στρατηγού της επανάστασης του 1821 Γεωργίου Σκουρτανιώτη. Ο Γιάννης Γκικάκης ερεύνησε, βρήκε και φωτογράφισε. Τον ευχαριστούμε πολύ.
Η κουμπούρα είναι ''διμούτσουνη'' φέρει δηλ. δύο κάνες και ανάγλυφη αντρική προσωπογραφία στο κάτω μέρος της λαβής.
Η οικογενειακή παράδοση λέει, πως η συγκεκριμένη κουμπούρα, είναι δώρο του Κολοκοτρώνη προς τον Γιώργη. Μεταφέρουμε την πληροφορία με κάθε επιφύλαξη, αν και ο Γιώργης με τον Κολοκοτρώνη έχουν συναντηθεί σίγουρα και φαίνεται πως γνωρίζονταν από τον Μάρτη του 1825 τουλάχιστον, όπου ήταν φυλακισμένοι και οι δύο απ' την κυβέρνηση στο Ανάπλι, όπως επίσης πολύ αργότερα γύρω στο 1835, όταν ο Γιώργης ήταν υπασπιστής του Όθωνα (πριν πέσει στην δυσμένειά του) και ο Κολοκοτρώνης άρχισε να ζει στην Αθήνα και να μπαινοβγαίνει στο παλάτι.
Η ανάγλυφη αντρική μορφή που παρουσιάζεται στο κάτω μέρος της λαβής, δεν αποκλείεται να είναι ομοίωμα του ίδιου του Κολοκοτρώνη -σαν μια προσωπική σφραγίδα- καθώς φαίνεται να φορά περικεφαλαία.