Σάββατο, 22 Σεπτεμβρίου 2007

Ποιος ήταν ο Αθανάσιος Σκουρτανιώτης (τμήμα II)


Κατά Τσεβά
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ θΗΒΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ

Ο Αθανάσιος Σκουρτανιώτης επολέμησε και εκτός Βοιωτίας, συμπράξας μετά του Βάσσου, Κριεζώτου, Νικηταρά, Οδυσσέως Ανδρούτσου και άλλων, εις μάχας, καθ' ας διέπρεψεν επ' ανδρεία, συνέσει και στρατηγική ικανότι. Ήτο ρωμαλέος το σώμα, ευκίνητος και ωκύπους ως ολίγοι, γενναίος και συνετός, δίκαιος και ενάρετος. Ωμοίαζε κατά πολύ με τον Οδυσσέα Ανδρούτσον. Υψηλός, ευσταλής, δασύτριχος, με μαύρους οφθαλμούς, καστανάς τρίχας και γελώσαν φυσιογνωμίαν. Ένεκα δε των προτερημάτων τούτων, είχε κερδίσει ου μόνον των Δερβενοχωρίων την εμπιστοσύνην, των Ταναγραίων και Αυλιδέων αλλά και ολοκλήρου της επαρχίας Θηβών, ης είχεν ανεγνωρισθή γενικός αρχηγός. Λέγεται ότι η κυβέρνησις, ολίγας ημέρας προ του θανάτου του, είχε διορίσει αυτόν, γενικόν αρχηγόν Βοιωτίας και κατ' άλλους γενικόν αρχηγόν της ανατολικής Ελλάδος εις αντικατάστασιν του Γκούρα, όστις λόγω της δολοφονίας του Οδυσσέως, είχε καταστή πανδήμως μισητός και ότι συνεπεία του διορισμού τούτου, εγκατέλιπε τα Δερβενοχώρια και τον διορισμόν τούτον υπηνίσσετο όταν έλεγε εις τον Παπαδιπλόν οτι θα υπάγη, διότι έχει διαταγάς της κυβερνήσεως και ότι ανήκει εις την Ελλάδα και όχι μόνον εις τα Δερβενοχώρια.
Ο Αθανάσιος Σκουρτανιώτης είχε την ιδιοτροπίαν να βαπτίζει τους φίλους του αξιωματικούς και στρατιώτας με παρώνυμα, τα οποία εις πλείστους παρέμειναν ως επίθετα, άτινα οι απόγονοί των υπερηφάνως φέρουσιν έτι και νυν. Ο Κουκούλεζας, ο Κώτσο Βόγκλης, ο Γεώργιος Γκέλης, ο Κουμπίτσας, ο Αλλέγρας, ο Κιοκές και άλλοι απώλεσαν τα πραγματικά των επίθετα, τα οποία ήσαν άλλα. Π.χ. ο Δήμος Κουκούλεζας, ον επωνόμασεν ούτω, διότι ηρέσκετο να τρώγη ζεστήν κουκούλαν, ωνομάζετο Γεωργίου. Ο Κώτσο Βόγκλης, ον επωνόμασεν ούτω διότι ήτο μικρόσωμος και κυρίως προς διαστολήν από του αδελφού του Κώτσου Σκουρτανιώτου και του γυναικαδέλφου του Κώτσου Βιέννα ωνομάζετο Σαρρής, επίθετον όπερ έφερον και οι πέντε άλλοι τούτου αδελφοί.
Ο Αθανάσιος Σκουρτανιώτης, ήτο πρεσβύτερος των επτά αδελφών του. Είχε σύζυγον την Ειρήνη Ιωάννου Βιέννα εκ Δερβενοσαλεσίου, εξ ης απέκτησεν έναν μόνον υιόν τον Ιωάννη, ον θανών αφήκε εν ηλικία δύο ετών. Τούτου απόγονοι είναι πάντες οι εν Μουσταφάδες (σημερινή Καλλιθέα) της Τανάγρας Σκουρτανιώται. Το επίθετο του Σκουρτανιώτου ήτο Γάτσης, Αθανάσιος Γάτσης. Όταν δε κατέστη πασίγνωστος εκ των κατορθωμάτων του ως καπετάν Θανάσης, ο θρύλλος τω προσέθεσε το όνομα της ηρωϊκής πατρίδος του των Σκούρτων και ονομάσθη Αθανάσιος Σκουρτανιώτης. Το ένδοξον δε τούτο όνομα έλαβον έπειτα και οι εξ άλλοι αυτού αδελφοί, οίτινες πάντες υπήρξαν ονομαστοί πολεμισταί. Εκ των αδελφών του ο μεν Γάτσης αποπειραθείς προ της επαναστάσεως ν' απαγάγη νεάνιδα τινα και αποτυχών έφυγεν εις Σμύρνην, μη ανεχόμενος τα σκώμματα του κόσμου, διά το πάθημά του. Επανήλθεν όμως εις Ελλάδα άμα τη εκρήξει της επαναστάσεως και μετασχών γενναίως του αγώνος επέστρεψεν μετά το πέρας αυτού εις Σμύρνην, ένθα υπάρχουσιν ήδη απόγονοι φέροντες υπερηφάνως το όνομα του Σκουρτανιώτου. Ο Λουκάς τραυματισθείς εν τινι μάχη και μη δυνάμενος να θεραπευθή επείσθη να μεταβή εις Χαλκίδα και υποβληθή εις την θεραπείαν του φημιζόμενου Τούρκου ιατρού Κούρταλη, ένθα απέθανεν, ως λέγεται, δηλητηριασθείς υπ' αυτού. Ο Δημήτριος αποβαλών εν τινι μάχη τον ένα των οφθαλμόν του απέθανεν άτεκνος εν Λιάτανη μακρόν χρόνον ύστερον του τέρματος της επαναστάσεως. Ο Μιχάλης μετά την επανάστασιν εγκατεστάθη εις Αιδηψόν και τούτου απόγονοι είναι οι εν Αιδηψώ Σκουρτανιώται. Ο Κωνσταντίνος υπασπιστής ων του Αθανασίου εκάη μετ' αυτού εν Μαυροματίω. Ο δε Γεώργιος όστις ήτο ο νεώτερος πάντων διεδέχθη εν τη οπλαρχηγία τον Αθανάσιον και υπήρξεν εφάμιλλος αυτού διάδοχος. Την δράσιν αυτού θέλομεν ίδει εν τοις επομένοις ενταύθα, σημειούμεν μόνον ότι αποθανών εν Ωρωπώ άτεκνος υιοθέτησε τον ανεψιόν του Παναγιώτην, υιόν του αδελφού του Λουκά, ούτινος απόγονοι είναι οι εν Ωρωπία Σκουρτανιώται.


(Στον αναρτημένο πίνακα του συγκεκριμένου άρθρου που είναι δημιουργία του Piter Von Hess, εικονίζεται ο Αθανάσιος Διάκος με τους Δερβενοχωρίτες. Για πολλά χρόνια οι απόγονοι Σκουρτανιωταίοι πίστευαν (και πολλοί πιστεύουν ακόμα) ότι εκείνος που δίνει το φιλί στον μικρό του γιο είναι ο Αθανάσιος Σκουρτανιώτης. Είναι λάθος φυσικά -εκτός κι αν ο δημιουργός του πίνακα έχει εισάγει από τότε ένα είδος χρονικού σουρεαλισμού- δεδομένου οτι ο Διάκος πέθανε το 1821 και σύμφωνα με τα στοιχεία, ο μικρός Ιωάννης γεννήθηκε το 1823, γεγονότα που σημαίνουν ότι ο μικρός Ιωάννης και ο Διάκος δε συναντήθηκαν ποτέ. Όταν γεννήθηκε ο Ιωάννης, ο Διάκος ήταν ήδη δύο χρόνια νεκρός. Οι πολεμιστές είναι σίγουρα Δερβενοχωρίτες και δεν αποκλείεται ο Αθανάσιος Σκουρτανιώτης να εικονίζεται ενώ φιλά το μωρό, μόνο που δεν είναι ο γιος του. Όποιος έχει στοιχεία για τον συγκεκριμένο πίνακα, που αντίγραφά του αυτή τη στιγμή υπάρχουν στα περισσότερα σπίτια των Σκουρτανιωταίων, παρακαλείτε να τα στείλει.
Όπως και νάχει πάντως, το φιλί αυτό είναι συμβολικό και γι' αυτό το χρησιμοποιούμε και στην αρχική λεζάντα του ιστολογίου. Είναι το φιλί του γενναίου λίγο πριν φύγει για την τελευταία μάχη, το φιλί εκείνου που θυσιάζεται για την Ελλάδα που έρχεται. Αυτός ο ιερός ασπασμός, που εκφράζει την μεγάλη θυσία, την ανυπέρβλητη αγάπη του αποφασισμένου γι' αυτούς που θα μείνουν, ας είναι το σύμβολο τούτου του ιστολογίου, ας είναι η παρακαταθήκη που μας άφησαν ήρωες σα τον Αθανάσιο Σκουρτανιώτη)

Η αναφορά του Γεν. Αστυνόμου Αθηνών για το ολοκαύτωμα


Ταύτην την στιγμήν παρασταθείς ο Μήτρος Μπενιζέλος, Θηβαίος αγωγιάτης, όστις ήλθεν από Λειβαδιάν ταύτην την νύκτα με βαμπάκι, λέγει ότι εις Παλαιοπαναγιά ελθών, χωρίον των Θηβών, επληροφορήθη, ότι οι Τούρκοι της Ευρίπου, την Τρίτην ταύτην, κατά τας τρεις του μηνός, επέρασαν και επήγαν πάλιν έως Λειβαδιάν εις Καλάμι. Ολίγην βλάβην έκαμαν, όντες ειδοποιημένοι οι Λειβαδίται τον ερχομόν τους παρά του Αθανασίου Σκουρτανιώτου.
Εις την επιστροφήν τους κατά το Μαυρομάτι Θηβών, έτυχαν τον καπετάνιο Αθανάσιον Σκουρτανιώτη πλησίον μιας εκκλησίας. Εκεί είδεν ένα μέρος των Τούρκων ερχομένους, εμβήκεν εις το περιτείχισμα της εκκλησίας, επολέμησε μετ' αυτών έως το εσπέρας και εσκότωσε αρκετούς (πόσους δεν ηξεύρει ετούτος), έπειτα, ελθόν όλον το σώμα των Τούρκων ιππέων και των πεζών περίπου των εξακοσίων, επολιόρκησαν στενά την εκκλησίαν. Τότε, στενωθείς, εμβήκε μέσα εις την εκκλησίαν και εσφαλίσθη. Τότε οι Τούρκοι πλησιάζοντες, έβαλαν φωτιά εις όλα τα μέρη της εκκλησίας, έπειτα επάνω από τας τρύπας έρριψαν ρετσίνην και άλλας ύλας, ώστε οπού τους έκαψαν, 45 όλους όντας τον αριθμόν και έπειτα οι Τούρκοι, ανεχώρησαν προς Θήβας.
Οι εις τα πέριξ των βουνών χωρικοί, καταβάντες και ελθόντες εις την εκκλησίαν, τους εύρον καϋμένους και τα λείψανά τους εσώζοντο, επειδή και η εκκλησία ήτο θολωτή.

Αιωνία η μνήμη του γενναίου και πατριώτου μας Αθ. Σκουρτανιώτου.
6 Νοέμβρη 1825 τρεις ήμισυ ώρας της ημέρας.
Ο Γεν. Αστυνόμος Αθηνών
Ανδρέας Ξάνθης


πηγή: Γενικά αρχεία του κράτους και ΓΙΩΡΓΗ Β. ΛΟΥΚΑ-ΦΑΝΟΠΟΥΛΟΥ ''θήβα και Λειβαδιά χωραϊτες και χωρικοί''

Ποιος ήταν o Αθανάσιος Σκουρτανιώτης (τμήμα I)


Κατά Τσεβά.
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΘΗΒΩΝ ΚΑΙ ΒΟΙΩΤΙΑΣ

''Ο Αθανάσιος Σκουρτανιώτης κατήγετο εκ Σκούρτων των Δερβενοχωρίων, τα οποία κατά και προ της επαναστάσεως ήσαν το μεγαλύτερον χωρίον της επαρχίας Θηβών. Εκεί εγεννήθει κατά το 1793 και κατά την παιδικήν αυτού ηλικίαν, εφοίτησεν εις την μονήν του Οσίου Μελετίου, ένθα έμαθεν ολίγα γράμματα. Ανδρωθείς προσελήφθη εις την υπηρεσίαν της μονής, ως ''γνωριστής'' των ποιμνίων αυτής, θέσις την οποίαν καταλαβάνουσι άνθρωποι δραστήριοι, ευσυνείδητοι και πεπροικισμένοι δι' απεράντου μνήμης. Ένεκα τούτου εγνωρίσθη με τους καλογήρους όλων των μονών Αττικής και Βοιωτίας. Εις τα μοναστήρια τα οποία τότε ήσαν πανεπιστήμια πολεμικών και πολιτικών γνώσεων, εδιδάχθη ο Σκουρτανιώτης τα πρώτα πολιτικά και πολεμικά μαθήματα.
Τα Δερβενοχώρια, ως είδομεν εν σελ. 141 απήλαυον επί Τουρκοκρατίας αυτονομίας τινός, καθ' ην πλην των άλλων, είχον δικαίωμα να καταρτίζωσι και διατηρώσι μικρόν σώμα εξ εντοπίων μαχίμων ανδρών προς τήρησιν της τάξεων, καταπολέμησιν της ληστείας και προφύλαξιν από επιδρομών. Του μικρού τούτου σώματος αρχηγός, ήτο ο Σκουρτανιώτης, όταν εξεράγη η ελληνική επανάστασις. Άγων τότε πολλούς Δερβενοχωρίτας ύψωσεν την σημαία της επαναστάσεως εκ των πρώτων εν Στερεά Ελλάδι και μετά του εκ Χασιάς Μελετίου Βασιλείου και του εκ Λεβαδείας Δήμου Αντωνίου εκυρίευσαν τας Αθήνας και επολιόρκησαν την Ακρόπολιν αυτών. Από των αρχών δε της επαναστάσεως, μέχρι του θανάτου του, διετέλεσε κύριος των Δερβενοχωρίων δηλ. της μεταξύ Πάρνηθος και Κιθαιρώνος χώρας, εξ ης ορμώμενος διέκοπτε συχνάκις τας συγκοινωνίας των Τούρκων της Χαλκίδος και των Θηβών προς τας Αθήνας και προς αλλήλας και διήρπαζε τας εφοδιοπομπάς και πολεμοφόδια. Κατά των Τούρκων ιδίως της Χαλκίδος, διεξήγε συνεχή και συστηματικόν πόλεμον. Οσάκις δεν είχε να προσβάλη τουρκικά αποσπάσματα περιτρέχοντα τα χωρία της Αυλίδος, επιτίθετο κατά τας μεσημβρινάς ώρας, κατά των εν τοις αγροίς εργαζομένων Τούρκων, ων διήρπαζε τα προϊόντα και τα ζώα. Τότε τα τουρκικά αποσπάσματα έσπευδον προς καταδίωξιν των Ελλήνων, αλλ' ούτοι εν τω μεταξύ είχον αποσυρθεί εις τα υπωρείας των γειτονικών ορέων, οπόθεν αμυνόμενοι εφόνευον πολλούς εκ των επιτιθέμενων Τούρκων, εάν δε εις τούτους εστέλετο βοήθεια τις εκ Χαλκίδος, αύτη έφθανε πάντοτε αργά, οπότε οι Έλληνες είχον ήδη τεθή υπό την προστασίαν του σκότους της νυκτός, διό οι Τούρκοι επέστρεφον άπρακτοι εις Χαλκίδα, ουχί δε σπανίως και σημαντικώς κατ' αριθμόν ηλαττώμενοι, διότι έπιπτον εις εστημένας παγίδας, καθ' ας πολλοί εφονεύοντο.
Ενίοτε όμως αι συχναί αύται επιδρομαί των Ελλήνων, απέβαινον εις βάρος αυτών. Εις μίαν τούτων απομονωθείς ο τολμηρός και ριψοκίνδυνος Γεώργιος Γκέλης, εσώθη μετά πολλού κόπου, χάρις εις την ευκινησίαν , την ωκυποδίαν και ανδρείαν του, υπό πέντε ιππέων καταδιωκόμενος, εξ ων εφόνευσε τρεις. Εις παρεμφερή περίπτωσιν ευρέθη και ο Κώτσο Βόγκλης, εν τινι επιθέσει κατά των Τούρκων στο Δήλεσι.Ευρεθείς προ δύο Τούρκων ιππέων εφόνευσε τον ένα, αλλά παρά του άλλου εύρε τοσαύτην αντίστασιν, ώστε ηναγκάσθη να μονομαχήση και να φονεύση μεν αυτόν, έλαβον όμως τόσα τραύματα, δια σπάθης εις την κεφαλήν και τας χείρας, ώστε όταν μετά πολλάς ώρας συνήντησε το σώμα του, δυσκόλως ανεγνωρίσθη υπό του Σκουρτανιώτου και των συντρόφων του, η δε μία των χειρών του, παρέμεινεν εις όλην του τη ζωή άχρηστος προς εργασίαν.
Ο Σκουρτανιώτης κύριος ως είπομεν, της Πάρνηθος μέχρι Κιθαιρώνος χώρας, είχε τρομοκρατήσει επί τοσούτον τους την πόλιν και πεδινά χωρία της Επαρχίας Θηβών Τούρκους, ώστε ούτοι, ου μόνον δεν εκακοποίουν τους Έλληνας κατοίκους των περιφερειών τούτων, αλλά εφέροντο προς αυτούς, ηπίως και πατρικώς. Αλλά και ο Σκουρτανιώτης ουδέποτε προσέβαλε τους Τούρκους των Θηβών, διό μεταξύ τούτων είχε δημιουργηθεί κατάστασις τις δυναμένη να θεωρηθή ως σιωπηρά σύμβασις αποχής από πάσης κατ' άλλων πολεμικής ενεργείας.
Ότε τις των οπλαρχηγών επρότεινε εις τον Σκουρτανιώτη να προσβάλωσι τους Τούρκους και να εκδιώξωσιν η αιχμαλωτίσωσι την εν Θήβας Τουρκικήν φρουράν, ούτος είπεν:
-Δεν συμφέρει, διότι η Θήβα έχει μεγάλο όνομα. Αν ακουσθή ότι έπεσε, θα στείλουν χιλιάδας στρατού να την ανακτήσουν και αλοίμονον τότε. Τι μας μέλει αφού κανείς δε μας πειράζει.