Παρασκευή, 11 Δεκεμβρίου 2015

Η επαρχία Θηβών για τον μακαρίτη Αθ. Σκουρτανιώτη και τους αδερφούς του


Στις 5 Ιανουαρίου 1826 (εκ παραδρομής ο γράψας τότε την επιστολή έχει σημειώσει 1825) η επαρχία Θηβών και τα χωριά της Θήβας, αναφέρονται στο πρόσωπο του εκλιπόντα οπλαρχηγού και ζητούν από την κυβέρνηση να λάβει την στρατιωτική θέση του, εις εκ των αδελφών του.


Ας διαβάσουμε την επιστολή:
(διατηρώ ορθογραφία κειμένου)

''Προς την Σεβαστήν Διοίκησιν

Επειδή και ο μακαρίτης Αθανάσιος σκουρτανιότης ήτον θηβαίος ως είναι γνωστόν της πάσι, ότι το χωρίον του σκούρτα είναι ένα από τα της επαρχείας θηβών, περιττόν δε να αναφέρωμεν εκτεταμένως, διά των επ΄αρετή βίον του και διά το ωραίον και ταπεινόν του ήθος, με το να είναι αποδεδειγμένος ο πατριωτισμός του εις των πεντ' έξι αγώνα τον ιερόν στάδιον τούτου, ηξιώθη και παρά την Σ. Διοίκησιν το υπούργημα του στρατηγού, όθεν παρά τον μακαρίτην και άξιον τούτον πατριώτην, είμεθα όλη η επαρχεία ευχαριστημένη, καυχόμενοι τα άξια και πατριωτικά του πρακτικά. το αύρον του θανάτου μας υστέρησε από έναν τοιούτον πατριώτην και μας άφησε εις την πιο μεγάλην λύπην.

Παρακαλούμεν την Σ. διοίκησιν δια τας εκδουλεύσεις του μακαρίτου και καλού πατριώτου, όστις μέχρι τα τελευταία του είχεν εβαρεστημένη και την Σ. διοίκησιν και την όλην επαρχεία θηβών, να στεφανωθή το υπούργημα της στρατηγίας του ένας εκ των δύο αδελφών του και κατά τούτο ήμεθα ευχαριστημένη όλι η επαρχεία θηβών με το να είναι και αυτός με τον αυτόν χαρακτήρα και με τον ίδιον πατριωτισμόν και μένουμε με όλον το βαθύτατο σέβας. 

Εν Σαλαμίνα τη 5η Ιανουαρίου 1826 

δημογέροντες                                          τα χωριά της θήβας
(ακολουθούν ονόματα)                            (ακολουθούν ονόματα)


ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΤΟΥ ΘΗΒΑΙΟΥ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΥ ΜΗΤΡΟΥ ΜΠΙΝΙΑΡΗ ΤΟ 1824


(Όπως φαίνονται από κατάλογο της εποχής στα αρχεία του Βλαχογιάννη, στις 10 Αυγούστου 1824, υποβαλλόμενοι οι κατάλογοι στην κυβέρνηση και στο υπουργείο πολέμου, προφανώς για πληρωμές μισθών και εφόδια στρατιωτών)


(διατηρώ την ορθογραφία του κειμένου)

1824 τη 10η αυγούστου μέγαρα
κατάλογον ονομαστικόν του μήτρου μπινιάρη

1. γιάννης μπινιάρης από χορίον μορόκαμπο
2. γιοργος μπόγρης από χορίον ρημόκαστρο
3. αναγνώστης μπαλαφούτας από χορίον κούλουρη
4. γιοργάκης μπαρόνος από χορίον μορόκαμπο
5. κολός ραχοβίτης από χορίον θηβαίος
6. λουκάς μπόγρης από χορίον ρημόκαστρο
7. Δήμος λινάρδος από χοριον μουλ....;;
8. μήτρος λινάρδος από μουλ.....;;
9. τριαντάφυλλος βλαχιό
10. κονσταντής (μανάρας;) από κασκαβέλι
11. σωτήρης κοστας από χοριον σήρτζη
12. κονσταντής κοστας από χοριον σηρτζη
13. άγγελος κόστας από χορίον σήρτζη
14. γιάννης κόστας από χορίον σήρτζη
15. βασίλης κυριαζής από χορίον σήρτζη
16. μητρος ....καλαβεζα
17. γιοργις κυρινος από χοριον (βηλιοτες;;)
18. αναστασις μαρινις απο χοριον (βηλιοτες;;)
19. μητρος κοσταντακης μοροκαμπος
20. αντονις χαροκοπος από χοριον βαγια
21. λουκας μπουτουρης ..... μορόκαμπο
22. γιάννις .... αγιά (βλυσέτι;;)
23. δημήτρης μπόγρης από χορίον ρημόκαστρο
24. αναστάσις από χορίον ταραμάρι
25. αναστάσι θάνο από χορίον καρνέσι
26. δημήτρης χατζίς από χορίον καρνέσι
27. γιαννακης κολιοπάτης από χορίον καρνεσι
28. νικολό καρβούνι από χορίον μαβρομάτι
29. αναγνωστης χατζις από χορίον κασκαβέλι
30. αγγελος κολό(ζ;)ι από χορίον μαβρομάτι


31.μαρινης τριανταφυλλος από χοριον παραπουγκια
32. δημήτρης τριαντάφυλλος από χορίον παραπούγκια
33. θανασις στενός από χορίον παραπούγκια
34. δήμος στενός από χορίον παραπούγκια
35. σοτιρις κατζάρης από χοριον (καρήτη;;)
36. μητρος μπελεγράτι από χοριον μπράτζι
37. κολός βλάχος από χορίον μπράτζι
38. κολός ...αμπελακιότης
39. κοτζος στεργίου από χορίον από λιάτανι
40. Δημήτρις κόστα από χορίον κακονισχίρι
41. νικολός βρετός από χορίον βάγια
42. βρετός... από χορίον βάγια
43. μήτρος βρετός από χορίον βάγια
44. σταμάτης φουρτούνας από χορίον (αρχοντίκι;;)
45. φιλις μπάτζαρης από χορίον παναγία
46. αντονις μπάτζαρης από χορίον παναγία
47. γιοργης (βογγλις;;) απο χοριον παναγια
48. κοτζο καπηνιάρης απο χοριον παναγια
49. γιοργης καπηνιαρης αποχοριον παναγια
50. μητρος γαλανης από χορίον παναγία
51. παυλος... από χορίον σχηματάρι
52. κολός κατριπόδης από χορίον (τζηχανάνι;;)
53. γιανις (μεγιτινης;) απο χοριον νιχορι
54. γιανις ταβλις απο χοριον σπαϊδες
55. τασος κουκουμτζής από χορίον σπαϊδες
56. μητζος μπουτούρις από χορίον (σκουλιτζι)
57. παναγιοτης θανασις αγγελος από χοριον παναγια
58. τάσος καπηνιαρης απο χορίον παναγια
59. χρηστο κονσταντινο απο χοριον ρημόκαστρο
60. σοτιρις γιαννης λαμπρος από χοριον μαβροματι
61. κοτζο βαγιοτι από χοριον βαθι
62. αναστασις απο χοριον βαθι
63. θανασις... από χοριον βαθί
64. πετρος τζιμοκος από χοριον βαθί
65. σοτηρχος ...απο χοριον θηβαίος
66. παναγιοτης θανασις αγγελος από χοριον παναγια

Δευτέρα, 30 Νοεμβρίου 2015

ΓΚΟΥΡΑΣ ΓΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΣΚΟΥΡΤΑΝΙΩΤΗ ΚΑΙ ΜΑΧΗ ΜΑΥΡΟΜΑΤΙΟΥ





Η επιστολή του Γιάννη Γκούρα στις 10 Νοεμβρίου 1825 
στην κυβέρνηση, για την κατάσταση των ελληνικών στρατευμάτων 
στην Στερεά και την μάχη του Μαυροματίου


Είναι από τα τεκμήρια, που ένας ερευνητής το ψάχνει χρόνια γιατί ανταμείβει μόχθο του. Στην συγκεκριμένη επιστολή -βαρύνουσα από κάθε άποψη- ο Αρχιστράτηγος Στερεάς Γιάννης Γκούρας φωτογραφίζει με ρεαλιστικό και ωμό τρόπο, την κατάσταση των ελληνικών στρατευμάτων της ανατολικής Στερεάς τον Νοέμβριο του 1825, όπου βρίσκονται κυριολεκτικά υπό διάλυση από την έλλειψη κυρίως τροφών, ενώ παράλληλα δίνει μια καταπληκτική μαρτυρία της μάχης του Μαυροματίου, ελάχιστες μονάχα ημέρες μετά το γεγονός. Ο Γκούρας, ο οποίος χαρακτηρίζει το συμβάν ''ανέλπιστον και λυπηρότατον'' μας δίνει τους αριθμούς των αντιμαχομένων. Υπέρ των εξακοσίων οι Τούρκοι ιππείς και πεζοί και σαράντα δύο μονάχα οι Έλληνες υπό του Σκουρτανιώτη, του Ντρίντζουλα και κάποιου Αναστάση Λεβεντάκη, του οποίου το όνομα ακούγεται για πρώτη φορά στην μάχη του Μαυροματίου. Ο Γούρας μεταθέτει την ημερομηνία διεξαγωγής της μάχης στης 2 και όχι στις 3 Νοεμβρίου...

Ας δούμε όμως την επιστολή του Γιάννη Γκούρα

''Προς την Σεβαστή Διοίκησιν

Εκλαμπρότατοι

Και την υπ' Αριθ. 1325 β Διαταγήν έλαβον διά της οποίας είδον να μοι λέγη η Σ. Διοίκησις ότι αφού τα διάφορα εν Σαλώνοις σώματα απεφάσισαν να διαλυθούν, δεν έπρεπε να το υποφέρω, αλλά να το εμποδίσω και να ιδεάσω και την Σ. Διοίκηση κτλ.
Αλλά τούτο εκλπαμπρότατοι, απεφασίσθη ότι από τον Αύγουστον, οπόταν έλειψεν ολοτελώς η ζωοτροφία και εγώ όσο ηδυνάμην τας εμπόδιζα με λόγον και έργον καθότι μόνος μου επήγον εις Σαλαμίνα και τους έφερα ολίγην τροφήν, άλλοτε από καϊκια τινά, ελάμβανον ολίγην και τους έδιδον απόδειξιν, άλλοτε από τον ένα και άλλοτε από τον άλλον τα εξηκονόμην μόνος μου και τους τα εμοίραζον εις όλα τα σώματα με το δράμι εις όσους στρατιώτας ανθρωπίνους και όχι χάρτινους είχεν ο καθείς από 100 δράμια και 150 κάποτε και τους ενεθάρυνον πάντοτε με κάποια ελπίδα και με υποσχέσεις και τελευταίον,  βλέπων ότι ο εχθρός ακινητώσι προσμένων την διάλυσίν μας, την οποίαν από κατασκόπους εμάνθανον από μέρες και την αμετάθετον των στρατευμάτων απόφασιν να διαλυθούν εκ της απελπισίας και αμηχανίας τροφών -και λοιπόν απεφάσισα και επήγα και τους εβάρεσα εις Αλαμάνα και πάλιν εις Νευρόπολιν και τελευταίον αφού τους εβαρέσαμε και εις την ...σκάλαν αν και εφονεύθη και ο αδελφός του Ρούκη εξ ημών επληγώθη και από αυτούς ο Αρχηγός της Άμπλιανης, ερωτών άνθρωπον σημαντικόν, ο οποίος λιποτακτήσας και αφήσας την άμπλιανην απέλπισεν τους λοιπούς τοσούτον, ώστε πάραυτα ετράπησαν εις φυγήν και έμειναν οι εδώ τόποι ελεύθεροι. Το διά πώς δεν ιδέαζον την Σ. Διοίκησιν την αποφασισθήσα χιλιάκις των στρατευμάτων μας λιποταξίαν, τούτο δεν το έκαμνον , επειδή όλως δυνάμει το εμπόδιζον και το ..... και δεν το ιδέαζον διά να μην λυπήσω και οιωνί απελπίσω την Σ. Διοίκησιν εν τω μέσω τοσούτων δυσφορήτων αγώνων και εν ω έβλεπα τον εχθρόν καταφθείροντα το κέντρον μας, τας νήσους κινδυνευούσεις και το Μεσολόγκιον. Ταύτα πάσχοντα, να ακούση και ότι διαλύονται και τα εν Σαλώνοις στρατεύματα. Διά τούτο ου μόνο εμπόδιζον την διάλυσιν των, αλλά και το διά τούτο γράμματα εκράτουν από τα οποία ιδού όπου περικλείω ένα δύο τώρα, προς πληροφορίαν περισσοτέραν. Η έλλειψις λοιπόν των αναγκαίων ήτον η αιτία της αποφασισθήσης τοσάκις διαλύσεως των διαφόρων σωμάτων και ουχί καμιά άλλη αιτία. 
Και ταύτα περί τούτου.

Οι δε εχθροί οι εν Ευβοία, εξερχομένοι συχνώς και αλλεπαλλήλως και καταφθείροντας και καταλεηλατούντας τας επαρχίας της ανατολικής Ελλάδος και ένεκα τούτου είχον προσδιορίσει οπλαρχηγούς τινάς εν διαφόροις μέρηση, ίνα ανθίστανται και ματαιώνουν τους σκοπούς και κινημάτά των, αλ' αίφνης προχθές εν Σαλώνοις ων, μανθάνω ότι εξήλθον υπέρ των εξακοσίων ιππέων τε και πεζών και ότι εκ των προσδιορισθέντων ο μεν Θανάσης Σκουρτανιώτης, Αναστάσης Λεβεντάκης και Γιάννης Ντρίτζουλας αντισταθέντες εις αυτούς με μόνον τεσσαράκοντα δύο στρατιώτας, καθώς εις της ελλείψεως της ζωοτροφίας ουκ ηδύναντο να έχωσι περισσοτέρους , και εκ διά την φιλοτιμίαν και Αισχύνιν ουκ ηδύναντο να αναχωρήσουν χωρίς να τους βαρέσουν. Αντισταθέντες και πολιορκηθέντες εις μίαν παλαιάν θολωτήν εκκλησίαν περί της θέσης Μαυρομάτι. Οι δε εχθροί αναβάντες εις τον θόλον και τρυπήσοντάς τον, έρριψαν μέσα ένα πλήθος ρετζίνια και φυσέκια αναμμένα εις τρόπον ώστε απεπνίγησαν μέσα όλοι  έναν εξαιρέσεως, ύστερον από μίαν σκληράν ανθίστασιν εις την οποίαν εφονεύθησαν πάμπολλοι εχθροί. Ακολούθως οι μείναντες εχθροί ανεχώρησαν την ίδιαν εκείνην νύκτα εις τας 2 του τρέχοντος. Εγώ δε μανθών το ανέλπιστον και λυπηρότατον τούτο συμβάν έσπευσα και κατέλαβον τας περί την Δομπραίναν θέσεις προσμένων τον ζαερέ διά να προχωρήσω ίσως και παγιδεύσω και τούτον τον τοσούτον καταλεηλατήσαντα τας εδώ επαρχίας εχθρόν. 

Προσθέτω ότι τας αυτάς εκείνας ημέρας, καθ' ας εφυγαδεύθησαν οι εχθροί και ήτον οι στρατιώται συναγμένοι και ενθουσιασμένοι επρότεινα και επαρακίνησα τους αδελφούς Σουλιώτας να υπάγομεν από τα ......τους εν Μεσολογκίω εχθρούς, αλλά αυτοί δεν το εδέχθησαν αλλ' ανέβαλλον  τον καιρόν. Εγώ δε, βλέπων ότι οι στρατιώται εκρίωσαν, επειδή έχωμεν εικοσιέξι ημέρας σήμερον να τους δώσσωμεν ταϊνι και εσκορπίσθησαν παραιτήθησαν εκ τούτου επειδή πλέον δεν το εδέχοντο μήτε οι  στρατιώται.  Επειδή δεν εντρέπομαι να το ειπώ, δεν τους εξουσιάζομεν κατά δυστυχίαν και τούτο. Αλλ' ο καθείς σχεδόν είναι αυτοκέφαλος και τούτο προέρχεται, επειδή δεν τους πληρώνομεν και δεν τους ταγγίζωμεν. Έτερον δεν έχω αλλά μένω με το προσήκων σέβας.

10 Νοεμβρίου 1825
Δομπραίνα                                                                           Γ. Γκούρας

Πέμπτη, 26 Νοεμβρίου 2015

ΦΕΝΤΟΝ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΑΝΔΡΟΥΤΣΟΥ



                                                      Οδυσσέας Ανδρούτσος


Μια από τις σημαντικές επιστολές στα Γενικά Αρχεία του Κράτους που αφορά το ανήλεο κυνήγι του Ανδρούτσου από την κυβέρνηση και το δίδυμο Μαυροκορδάτου-Κωλέττη, είναι η επιστολή του Σκωτσέζου πρακτοροφιλέλληνα και τυχοδιώκτη Φέντον, την οποία παρουσιάζω σήμερα.

Ο Φέντον μέσω κάποιου Αμερικάνου Jarvis από το Φθινόπωρο κιόλας του 1824, βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με τον Μαυροκορδάτο, επιζητώντας να αναλάβει την υπόθεση της δολοφονίας του Ανδρούτσου. Στην παρούσα επιστολή όμως, γραμμένη στα τέλη Φεβρουαρίου του 1825, διαβλέποντας την δυσκολία αυτού του εγχειρήματος, κάνει πρόταση στην κυβέρνηση να κυριεύσει τουλάχιστον το σπήλαιό του, ώστε να μείνει ο Ανδρούτσος χωρίς καταφύγιο. Αυτή η προσπάθεια κυρίευσης του σπηλαίου, δεν πραγματοποιήθηκε βέβαια αμέσως, παρά μερικούς μήνες αργότερα όταν ο Ανδρούτσος ήταν πια δέσμιος της κυβέρνησης. Ο Φέντον με τον συνεργό του Ουάιτκομπ κάνουν τον φίλο στον πιστό του Ανδρούτσου μέχρι τελευταία στιγμή Τρελώνυ που κατέχει το σπήλαιο, για να τον δολοφονήσουν και να το πάρουν. Την ημέρα μάλιστα που ο Μαμούρης με τον Τριανταφυλλίνα γκρεμίζουν τον Ανδρούτσο από την Ακρόπολη δηλαδή στις 5 Ιουνίου 1825, εκείνοι επιχειρούν ανεπιτυχώς να δολοφονήσουν έξω από το σπήλαιο του Ανδρούτσου και τον Τρελώνυ. Η σύμπτωση της ημερομηνίας των δύο χτυπημάτων δεν πιστεύω πως είναι τυχαία. Την ίδια ημέρα, ήθελαν να ξεμπερδεύουν μια και καλή και με τον Ανδρούτσο και με τους τελευταίους πιστούς του που κρατούσαν το σπήλαιό του. Με την ευκαιρία επίδειξης σκοποβολής λοιπόν, ο Ουάιτκομπ χτυπά πισώπλατα τον Τρελώνυ και τον τραυματίζει σοβαρά, ενώ το πιστόλι του Φέντον δεν παίρνει φωτιά. Οι ακόλουθοι του Τρελώνυ όμως σκοτώνουν επί τόπου τον Φέντον, ενώ τον Ουάιτκομπ τον σώζει ο ίδιος ο Τρελώνυ, ο οποίος αν και αιμόφυρτος και σχεδόν θανάσιμα τραυματισμένος, παρεμβαίνει λυπούμενος το νεαρό της ηλικίας του.

Aλλά αυτά λίγο πολύ, είναι γνωστά.

Ο Άγγλος τυχοδιώκτης Εδουάρδος Τρελώνυ. Ήρθε στην Ελλάδα μαζί με τον Βύρωνα αλλά από την στιγμή που γνώρισε τον Ανδρούτσο, τον ακολούθησε πιστά μέχρι το τέλος. Παντρεύτηκε και την αδερφή του Οδυσσέα Ταρσίτσα. Επέζησε της απόπειρας δολοφονίας εναντίον του στις 5 Ιούνη 1825 και επέστρεψε στην Αγγλία όπου έζησε μέχρι τα βαθιά του γεράματα.


Ιωάννης Μαμούρης. Υπαρχηγός για μεγάλο διάστημα του Γκούρα (στην ουσία αυτός τον ανέδειξε) και υποφρούραρχος της Ακρόπολης Αθηνών. Μετά από διαταγή του Γκούρα μαζί με τον Τριανταφυλλίνα, σκότωσαν τον Ανδρούτσο το βράδυ της 5ης Ιουνίου 1825, πρώτα χτυπώντας τον και βασανίζοντάς τον βάναυσα και ενώ ήταν δεμένος και μετά γκρεμίζοντάς τον από την Ακρόπολη


Ας επιστρέψουμε λοιπόν, στην επιστολή που δημοσιεύω εδώ και έχει γραφεί λίγους μήνες πριν από το επεισόδιο αυτό και πράγματι φανερώνει κάτι πολύ σημαντικό, εκτός από το ότι από πολύ νωρίς, υπάρχει σαφής προσανατολισμός από πλευράς της τότε κυβέρνησης, δολοφονίας και εξόντωσης του Ανδρούτσου. Όμως στην επιστολή υπάρχει μια πρόταση του Φέντον που προδίδει ολόκληρο το τρομερό σχέδιο εναντίον του και φανερώνει πως η εξέλιξη των γεγονότων, δεν ήταν καθόλου τυχαία. Γράφει λοιπόν σε σημείο της επιστολής ο Φέντον:

''...και εάν υποθέσουμε ότι μετά τον χαμόν του σπηλαίου οι Τούρκοι φερθούν ευνοϊκότερα προς αυτόν και του εμπιστευθούν ως και στράτευμα, έχει πάντοτε να φοβάται πολύ, χωρίς πιθανότητα επιτυχίας, ότι άπαντες οι Έλληνες θα είναι εναντίον του και αδύνατον φρούριο εις τα οπίσθιά του...''

Τι μας λέει λοιπόν με λίγα λόγια ο Φέντον εδώ; Πως αν ο Ανδρούτσος μείνει χωρίς καταφύγιο, δεν θα έχει άλλη επιλογή από το να προστρέξει στους Τούρκους με δεδομένο το συνεχή κυνήγι από πλευράς κυβέρνησης εναντίον του. Του κλείνουν όλους  τους δρόμους και τον σπρώχνουν δηλαδή συνειδητά στους Τούρκους. Η φράση δε: “οι Έλληνες θα είναι εναντίον του και αδύνατο φρούριο εις τα οπίσθιά του” αποτελεί συνάμα και ομολογία του σεβασμού και της αγάπης του κόσμου στο πρόσωπο του Ανδρούτσου, μέχρι εκείνη την στιγμή. Γνωρίζουν το λαϊκό έρεισμα και την αγάπη του λαού, γνωρίζουν πως αυτά είναι ουσιαστικά το φρούριό του και ακριβώς αυτό το φρούριο επιθυμούν να γκρεμίσουν, κόβοντας όλες τις γέφυρες , γινόμενοι όλο και πιο εχθρικοί εναντίον του, αφαιρώντας του από τις αρχές του 1824 κιόλας, κάθε βοήθεια σε μισθούς, τροφοδοσία και πυρομαχικά, αγνοώντας τον επιδεικτικά ως στρατηγό σα να μην υπάρχει, αλλά παράλληλα κυνηγώντας τον ανήλεα -έχει σωθεί μέχρι τότε από τουλάχιστον τρεις απόπειρες δολοφονίας εναντίον του- μην αφήνοντάς τον σε χλωρό κλαρί, χωρίς καν αναπνοή και τόπο να σταθεί, σπρώχνοντας τον με αυτόν τον τρόπο να καταφύγει στους Τούρκους, ώστε έπειτα να γίνει αμνός προς σφαγή στα χέρια τους, αφού θα έχει χάσει και το τελευταίο του φρούριο που ήταν η αγάπη των απλών Ελλήνων στο πρόσωπό του.

'Οπερ και εγένετο με την διαφορά πως ακόμη κι όταν ο Ανδρούτσος πήγε τελικά με τους Τούρκους, δεν σήκωσε ποτέ ντουφέκι εναντίον Ελλήνων και στις αρχές Απρίλη του 1825 στις Λιβανάτες, ενώ θα μπορούσε να χτυπήσει τα στρατεύματα του Γκούρα μαζί με τους Τούρκους, εκείνος προτίμησε να αποσπαστεί από τους Οθωμανούς και να παραδοθεί στον Γκούρα, παρά να χύσει ελληνικό αίμα. Υπάρχουν ακόμη βάσιμες υποψίες πως η προσωρινή και αναγκαστική φιλία του με τους Τούρκους, δεν ήταν παρά μια λυκοφιλία, ώστε να κατορθώσει να μπει με τους άντρες του στην Χαλκίδα και να αλώσει τον Ομέρ Πασά από μέσα. Το σχέδιο αυτό του Ανδρούτσου, διέβλεψε μάλλον ο ευφυής Ομέρ και δεν επέτρεψε ποτέ στον Οδυσσέα με το σύνολο των αντρών του να εισέλθει στον Εύριπο, εκτός από μία φορά όπου επέτρεψε σε ελάχιστους άντρες του να εισέλθουν οπλισμένοι στον Εύριπο.

Αυτά είναι λοιπόν τα διαβολικά σχέδια εξόντωσης σημαντικών και υπερπολύτιμων ανθρώπων, που μπορεί να μην ήταν άγιοι, θα μπορούσαν όμως να προσφέρουν πολλά ακόμη στην ελληνική επανάσταση με τον κατάλληλο χειρισμό. Η επιστολή και πολύ περισσότερο η παραπάνω πρόταση του Φέντον, αποτελεί για μένα μοναδικό ντοκουμέντο υπέρ του πολύπαθου Οδυσσέα Ανδρούτσου και επίσης στοιχείο που ενοχοποιεί πλήρως την κυβέρνηση η οποία χρησιμοποιεί πράκτορες και ξοδεύει χρήματα όχι εναντίον των Τούρκων, αλλά εναντίον σημαντικών Ελλήνων οπλαρχηγών. 2000 τάλαρα ζητάει εδώ ο Φέντον ώστε να φέρει σε πέρας την αποστολή του...


                             H επιστολή του Φέντον στην κυβέρνηση


Ας διαβάσουμε όμως την επιστολή:

Πρότασις
Το πρώτιστον αντικείμενον δεν θα είναι το πρόσωπο του Οδυσσέως, αλλά η κυρίευσις του σπηλαίου του, επειδή όσο και να συμφέρη να πιασθή ο Οδυσεύς, το σπήλαιό του συμφέρη πολύ περισσότερον καθότι η δύναμις του χωριού αυτού δεν είναι παντελώς φοβερά. Το πιάσιμόν του δε εάν και είναι τόσο πολύτιμον, είναι όμως πολύ δυσκολώτερον να κατορθωθή και όταν με την κυρίευση του σπηλαίου του χάσει τα μέσα του …. δεν του μένη πλέον καταφύγιον. και εάν υποθέσουμε ότι μετά τον χαμόν του σπηλαίου οι Τούρκοι φερθούν ευνοϊκότερα προς αυτόν και του εμπιστευθούν ως και στράτευμα, έχει πάντοτε να φοβάται πολύ, χωρίς πιθανότητα επιτυχίας, ότι άπαντες οι Έλληνες θα είναι εναντίον του και αδύνατον φρούριο εις τα οπίσθιά του. τότε δε πώς ημπορή να κυριευθή το σπήλαιο. να λάβω πενήντα στρατιώτας της διοίκησις από τα Σάλωνα όταν χρειασθή και να πιάσω το χωρίον Βελίτζα, όπου ευρίσκονται 30 έως 40 χωριάται οπλισμένοι. και όταν έχωμεν την Βελίτζα, ημπορούμεν με τους στρατιώτας να την διευθετήσωμεν κατά πάσης δυνάμεως, την οποίαν ημπορή κατ’ αυτής να στείλη ο Οδυσεύς. (επειδή και άλλοτε ο Οδυσεύς την εβάσταξε με 20 μόνους στρατιώτας.) και ούτω κόπτεται η είσοδος εις το σπήλαιο επειδή ολούθεν εις αυτήν πέρασμα δεν ευρίσκεται.
Ο αριθμός των εν τω σπηλαίω είναι (και θα μείνει και μετά την αναχώρησιν του Τρελώνη διά την Αγγλίαν μέσω Πρεβαίζης) συναγμένοι έως 15 (δεκαπέντε) εκ των οποίων τέσσερις χριστιανοί και δύο Τούρκοι είναι στρατιώται. Τους τέσσερους χριστιανούς και τρεις άλλους ημπορούμε να ………. και πρέπει να τους υποχρεώσουμε με τα συμφέροντα της διοίκησις με κάθε θυσία. οι λοιποί δεν είναι οπλισμένοι και επομένως δεν έχωμεν να φοβηθώμε από αυτούς. ενίοτε ευρίσκονται 10 και περισσότεροι μαστόροι οι οποίοι εργάζονται εις την οχύρωσιν της σπηλιάς. αλλά αυτοί δεν μένουν εκεί την νύκτα. διά να υφαρπαγή το σπήλαιο, θα χρειαστώ βέβαια χρήματα. Έως 2000 τάλαρα των οποίων όμως βαστάμεν κατάστιχον.
Δεν έχω άλλο τι να προσθέσω παρά ότι βέβαιος είμαι περί της επιτυχίας θα κυριεύσω το σπήλαιο διά την Διοίκησιν και θα χάσω την ζωή μου γι’ αυτό το εγχείρημα.

12/24 Φεβρουαρίου 1825 ένα Ναυπλίω J . B. Φέντον”


Στην επιστολή βλέπουμε ακόμη, πως ο Ανδρούτσος βρίσκεται πάντα κάτω από το άγρυπνο βλέμμα πρακτόρων και κατασκόπων -από άλλες πηγές γνωρίζουμε πως υπάρχουν κατάσκοποι της κυβέρνησης ακόμη και μέσα στο στράτευμά του- τον παρακολουθούν άγρυπνα ανά πάσα στιγμή, γνωρίζουν τα πάντα γι’ αυτόν, πού βρίσκεται, με ποιον μιλά, γνωρίζουν ακόμη πόσοι βρίσκονται στο σπήλαιο, τι θρήσκευμα έχουν, πόσοι από αυτούς είναι ικανοί να πολεμήσουν και ποιοι όχι. Αναλογίζομαι πόσο θετικό θα ήταν για την ελληνική επανάσταση, εάν όλο αυτό το δίκτυο στενής παρακολούθησης του Ανδρούτσου, χρησιμοποιούνταν εναντίον των Τούρκων και όχι εναντίον σημαντικών Ελλήνων οπλαρχηγών.

Γιώργος Πύργαρης

Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου 2015

Η ΜΑΧΗ ΜΑΥΡΟΜΑΤΙΟΥ ΣΤΙΣ 3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1825 ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΙΣ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1825



Μέχρι σήμερα γνωρίζαμε, σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Τσεβά, πως η μάχη του Μαυροματίου συνέβη στις 26 Οκτωβρίου 1825. Υπόνοιες μόνον είχαμε από την έκθεση του αστυνόμου Αθηνών Ξάνθου, πως η μάχη έγινε στις 3 Νοεμβρίου. Μετά από την εύρεση του εγγράφου που σήμερα δημοσιεύουμε, είμαστε σίγουροι πια, πως η μάχη έγινε στις 3 Νοεμβρίου 1825.


(Γενικά Αρχεία του Κράτους, Υπουργείο Πολέμου Φ150 Λήψη 218)


Πρόκειται για μια επιστολή του Γιώργη Σκουρτανιώτη αδελφού του καπετάνιου, γραμμένη στο Ναύπλιο στις 3 Νοεμβρίου 1825. Ο Γιώργης με τον γραμματικό Αναστάσιο Θεοδωριάδη, είναι σταλμένοι από τον καπετάνιο στο Ναύπλιο, για να αποκαταστήσουν τις διαταραγμένες σχέσεις του -από τον Αύγουστο του 1825- με την κυβέρνηση. 
 

H τραγική ειρωνία... 

Ο Γιώργης αγνοεί, πως την στιγμή που ο Θεοδωριάδης γράφει εμπρός του αυτές τις γραμμές, αρχίζει η μάχη του Μαυροματίου. Μιλά για το στρατιωτικό μέλλον του αδελφού του με συγκρατημένη αισιοδοξία και προσπαθεί πράγματι να απαλύνει τις σχέσεις του με την κυβέρνηση, μην υποψιαζόμενος καν, το δράμα που αρχίζει να εκτυλίσσεται διακόσια χιλιόμετρα περίπου βόρεια και που ελάχιστες ώρες αργότερα θα τελειώσει, παραδίδοντας στις φλόγες και στην αθανασία τους αδελφούς του Θανάση και Κώτσιο,  αλλά και τους άλλους πολεμιστές της μάχης του Μαυροματίου... 

Μετά από την εύρεση αυτής της επιστολής, 
δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πια, πως  
η μάχη του Μαυροματίου έγινε στις 3 Νοεμβρίου 1825 
και όχι στις 26 Οκτωβρίου όπως μας έχει πει ο Τσεβάς, 
αφού όπως φαίνεται από την επιστολή, στις 3 Νοεμβρίου 
ο καπεταν Θανάσης Σκουρτανιώτης, είναι ακόμη ζωντανός.

Το ότι ο Γιώργης ήταν στο Ναύπλιο εκείνες τις ημέρες, εξηγεί επίσης και απαντά στο περιβόητο ερώτημα που μας απασχολούσε μέχρι σήμερα, γιατί δεν ήταν και εκείνος -ένας τόσο σημαντικός πολεμιστής- δίπλα στον αδερφό του στην μάχη του Μαυροματίου. Όσο για τους ισχυρισμούς του Βαγιάννη, πως ο Γιώργης βρισκόταν κάπου στον Ελικώνα επικεφαλής 150 ανδρών κατά την διάρκεια της μάχης του Μαυροματίου,  μετά από αυτή την επιστολή μόνο ως εγκληματικές προχειρότητες μπορούν πια να θεωρηθούν.

Η επιστολή:

Προς το σεβαστόν εκτελεστικόν

Είναι γνωστόν τω σεβαστώ τούτο σώμα ότι ο αυτάδελφός μου αθανάσιος σκουρτανιώτης δέκα τρεις σχεδόν μήνας υστερείται τους μισθούς και σιτηρέσια  των την οδηγίαν του στρατιωτών, εξόν μόνον από 5500 χιλ γρόσια όπου η επιτροπή της ανατολικής ελλάδος του έδοσεν. Και ενώ ήλπιζε εκ των παρόντων δανείων να οικονομηθεί και αυτός .....αιφνιδίως τον ευγάζουν έξω της αναλογίας επί τίνι λόγου αγνοεί. διά τούτο παρακαλώ την σεβαστήν διοίκηση, διά να διορίση να οικονομήσουν και αυτόν ως και τους άλλους. αυτός δεν έλειψεν απ όσα η σεβαστή διοίκηση χρέη τον διέταξεν. αν όμως τον κρίνει περιττόν δια εκείνα τα μέρη ας τον διορίση όπου αναγκαίον κρίνει. τούτο θερμώς παρακαλώ και περιμένων σεβαστήν απόκρισιν με σέβας υποσημειούμαι.

την 3η Νοεμβρίου 1825
ναυπλιον  

ευπειθής πατριώτης
γεώργιος  σκουρτανιώτης


(Aπό το εξώφυλλο τούτης της επιστολής, εξώφυλλο που έχω στα χέρια μου, βλέπουμε ότι γνώση της, έχει και ο ίδιος ο Μαυροκορδάτος)

Κυριακή, 31 Μαΐου 2015

ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΑΛΕΜΗ ''ΠΑΡΑΞΕΝΟΙ ΦΤΩΧΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ - ΘΑΥΜΑΣΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΟΙΝΩΝ''

.


 

Προλεγόμενα

Όποια σοβαρή προσπάθεια ενισχύει την ιστορική μας μνήμη, είναι όχι μόνον ευπρόσδεκτη, αλλά σήμερα περισσότερο παρά ποτέ, αναγκαία. Γιατί ο ελληνισμός και η ελληνικότητα, δεν έχουν να αντιμετωπίσουν σήμερα μόνον προκλήσεις εξ' αιτίας της παγκοσμιοποίησης που θέλει να αφανίσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε λαού, τις γωνιές, τις εξοχές και τις αποχρώσεις κάθε έθνους, έχει επιπλέον να αντιμετωπίσει και προκλήσεις από γειτνιάζοντες λαούς, που βρίσκονται υπό την επήρρεια ανόητων και χωρίς ουσία και νόημα ψευτοεθνικισμών. Γι' αυτό τον λόγο, χαιρετίζουμε με ιδιαίτερη χαρά το βιβλίο του Γιώργου Σαλεμή "ΠΑΡΑΞΕΝΟΙ ΦΤΩΧΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ-ΘΑΥΜΑΣΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΑΡΒΑΝΙΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΚΟΙΝΩΝ'' όπως είναι ο ακριβής τίτλος του βιβλίου, που θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε, όχι μόνον στοιχεία της αρβανίτικης παράδοσης, αλλά και του ελληνισμού γενικότερα. Γιατί οι αρβανίτες δεν είναι τίποτε άλλο, παρά προαιώνιοι Έλληνες, εμποτισμένοι με την ιστορική μνήμη του Ελληνισμού, από την εποχή της Ιλιάδας και του Ομήρου. Και ίσως πολύ πιο πριν.
Πριν προχωρήσουμε όμως στο βιβλίο του Γιώργου Σαλεμή, θα πρέπει να ξεδιπλώσουμε κάποιες σκέψεις όσο μπορούμε πιο περιεκτικά και σύντομα, που αποτελούν πιστεύω προϋπόθεση για την κατανόηση του συγκεκριμένου βιβλίου.

Υπάρχει διάχυτη τα τελευταία χρόνια η αίσθηση, πως ο ελληνισμός δέχεται χτυπήματα, πολλά δε, κάτω από τη μέση. Χωρίς κανένα ίχνος συνομωσιολαγνείας, ας προσπαθήσουμε να δούμε το γιατί.
Σε αντίθεση με άλλους πολιτισμούς και σε αντίθεση με τα προστάγματα των νέων καιρών, η ουσία του ελληνικού πολιτισμού είναι ατομοκεντρική και  βασισμένη στην ατομική ελευθερία. Οι  Έλληνες ποτέ δεν έπαψαν να οργανώνονται στρατιωτικά, πολιτικά και κοινωνικά  κάτω από αρχηγούς, ποτέ όμως δεν έχαναν την ατομική τους ελευθερία. Όπως λέει και ο Σαλεμής, ο Αχιλλέας της Ιλιάδας, έχει ανά πάσα στιγμή το δικαίωμα και την δυνατότητα να αμφισβητήσει τον Αγαμέμνονα όταν νιώσει αδικημένος, να μαλώσει μαζί του, να τον βρίσει,  να μην υπακούσει και να απέχει από την μάχη. Ή -για να πάμε σε ένα άλλο παράδειγμα- οι στρατιώτες του Οδυσσέα -που σε όλο το έργο ονομάζονται σύντροφοί του και όχι απλοί στρατιώτες- δεν είναι παρακατιανοί.  Είναι ίσοι μεταξύ ίσων, πρώτος δε μεταξύ ίσων ο Οδυσσέας. Πολεμούν και αποφασίζουν μαζί του, μοιράζονται τα λάφυρα και όταν υποψιάζονται άδικα πως στον ασκό του Αιόλου ο Οδυσσέας έχει χρυσάφια και όχι αέρηδες που τα κρατά για τον εαυτό του, άρα ''τους έχει ρίξει'' νομιμοποιούνται όταν αυτός κοιμάται, να ψάξουν τον ασκό με τις γνωστές βέβαια συνέπειες. Έχουν επίσης δικαίωμα και στην παρακοή. Τρώνε τα βόδια στο νησί του Ήλιου, παρά τις αντίθετες διαταγές.

Ο ελληνικός πολιτισμός λοιπόν, είναι βασισμένος στην ατομική ελευθερία (που πολλές φορές υπερβαίνει τα όρια και γίνεται αυθαιρεσία) και διαθέτει επίσης και το χαρακτηριστικό της μέχρι φθόνου ισότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα λίγο αργότερα βέβαια, ο εξοστρακισμός στην αρχαία Αθήνα, αυτών που γίνονταν περισσότερο δυνατοί από τους άλλους. Αντίθετα, σε άλλους πυραμιδικούς πολιτισμούς (Αιγυπτικό, Περσικό, Κινέζικο) η εξουσία που ασκείται είναι συντριπτική και συνθλιπτική προς τα κάτω. Ο Φαραώ, ο Βασιλέας, ο Αυτοκράτορας, είναι θεοί και η παραμικρή λέξη τους, αδιαμφισβήτητη προσταγή. Τούτο λοιπόν το ατομοκεντρικό ελληνικό πνεύμα, έρχεται σε αντίθεση με τα προστάγματα των νέων καιρών.  Απ' ότι δείχνουν τα πράγματα, τα σύγχρονα κέντρα της εξουσίας, επιθυμούν μιαν οπισθοδρόμηση, ίσως συμφέρει καλύτερα να έχουν να κάνουν, όχι με ατομοκεντρικές κοινωνίες που βασίζονται στον σεβασμό των υποκειμένων και της ατομικής ελευθερίας, όχι με κοινωνίες νοικοκυραίων, αλλά με κοινωνίες μεταναστών-σύγχρονων δούλων. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, το ελληνικό πνεύμα, αυτή η βαθιά ιστορική μνήμη, πρέπει να χτυπηθεί στην ρίζα της. Γιατί αποτελεί ανάχωμα προς αυτήν την κατεύθυνση και το πνεύμα του είναι εχθρός των σύγχρονων επιταγών μιας εξουσίας σκοτεινής δυσκολοψηλάφητης και αόρατης, που σκοπεύει σε ωχρά, αδύναμα και αναλώσιμα υποκείμενα.
Αυτή είναι η μάχη που δίδεται τους καιρούς μας ενάντια στον ελληνικό πολιτισμό και σε αυτήν την μάχη πρέπει να επιστρατευθούμε για να διατηρήσουμε τον όποιον θησαυρό σμιλεύθηκε τόσο υπέροχα τα τελευταία τρεις-τέσσερις χιλιάδες χρόνια, σ' αυτήν την όμορφη γωνιά της γης και έφτασε να επηρεάσει τελικά, όλη την ανθρωπότητα.

Ωστόσο δεν νιώθω πως τελείωσαν ακόμη τα προλεγόμενα στο βιβλίο του Σαλεμή. Πάνω απ' όλα μένει να λύσουμε μια μεγάλη παρεξήγηση ή μια φαινομενική αντίφαση που υπάρχει μέσα στον ελληνισμό και δεν τον αφήνει -κυρίως από την στιγμή που δημιουργήθηκε το νεοελληνικό κράτος και ανασυντάχθηκε το ελληνικό έθνος, δηλαδή από την επανάσταση του 1821 και μετά- να καλοσταθεί στα πόδια του. Και αυτή η φαινομενική αντίφαση, δεν είναι άλλη, από την σχέση αρχαιοελληνικού ιδεώδους και χριστιανισμού. Πράγματι, οι περισσότεροι Έλληνες σήμερα, κυοφορούν μέσα τους αυτήν την αντίφαση, μοιάζουν διχασμένοι και χωρισμένοι, επειδή ακριβώς αδυνατούν να κατανοήσουν πώς μπορούν να συνυπάρχουν μέσα στο πνεύμα του ελληνισμού αυτές οι δύο κατά τα φαινόμενα αντίθετες ουσίες. Εδώ έχουμε να κάνουμε όμως με μια επικίνδυνη τροχοπέδη. Ο ελληνισμός για να προχωρήσει, θα πρέπει πρώτα να κατανοήσει και μετά να αγαπήσει, όλες του τις ουσίες.

Μοιάζει παράλογο, αλλά το πρώτο βήμα προς τον χριστιανισμό πριν τον χριστιανισμό, το έκανε ο Σωκράτης. Η σπάνια διαισθητική του, προέβλεψε από νωρίς την επερχόμενη παρακμή.  Την στιγμή που οι σοφιστές διατράνωναν την άποψη πως καμιά πολιτεία, καμιά κοινωνική οργάνωση και δομή δεν μπορεί να θέσει τέρμα στην ανθρώπινη αυθαιρεσία των δυνατών και πως εκείνοι πάντα θα βρίσκουν τους τρόπους να κυριαρχούν (άρα όλοι εμείς φιλόσοφοι, λογοτέχνες, ιστορικοί κτλ θα πρέπει να υποτασσόμαστε στην θέλησή τους) ο Σωκράτης μη παρατώντας τα όπλα ενάντια στην αυθαιρεσία της φύσης και κατ' επέκταση των δυνατών, περνάει από το ''εγώ'' στο ''εμείς'' υψώνοντας την αρετή και την μετριοπαθή στάση απέναντι στην ζωή σε ιδανικό και  προϋπόθεση γαλήνιας και ομαλής συνύπαρξης μεταξύ των ανθρώπων! Την αρετή! Μια λέξη! Ένα φάντασμα που όμως έφραζε τον δρόμο για να περάσουν οι νόμοι της ζούγκλας στην πόλη. Ο χριστιανισμός μόλις πέντε αιώνες αργότερα θα αρχίσει σιγα σιγά να μιλά για ενάρετο βίο. Κι αν ο Σωκράτης τιμωρήθηκε με θάνατο γι' αυτήν την αυθάδεια απέναντι στους δυνατούς που εκκολάπτονταν κάτω από τον μανδύα της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, ο μεγαλοφυής μαθητής του ο Πλάτων, πρόλαβε να διασώσει την διδασκαλία του κι ακόμη να χτίσει κάτω από τον λαμπρό ήλιο της λογικής που μεσουρανούσε αγέρωχα στην αρχαία Αθήνα, μια αξιοθαύμαστη μεταφυσική, λίγους αιώνες πριν από τον ίδιο τον χριστιανισμό.
Όμως αυτό που φοβόταν ο Σωκράτης, δεν άργησε ναρθεί. Η υπερβολή της ατομικής ελευθερίας ορισμένων ''εγώ'' ή ''υπερεγώ'' οδήγησε στην παρακμή. Ο Αλκιβιάδης ξεσήκωσε τα μυαλά των Αθηναίων που ενέδωσαν στην απόφαση της καταστροφικής Σικελικής εκστρατείας. Λίγο αργότερα, αυτός ο απόλυτα ελεύθερος, προσπέφτει στην αυλή των Περσών πουλώντας μυστικά, επειδή οι Αθηναίοι δεν του έκαναν πια τα χατίρια. Είναι άπειρα τα παραδείγματα αυτής της καταστροφικής ατομικής ελευθερίας του ενός απέναντι στην πόλη. Οι Αθηναίοι αρχίζουν σιγά σιγά να συνειδητοποιούν πως πρέπει να τίθενται όρια απέναντι στην απόλυτη ελευθερία των δυνατών, που κι αν δεν ελέγχουν με την βία πια, έχουν βρει άλλους τρόπους να επιβάλλουν την θέλησή τους. Την δύναμη της πειθούς. Τις ρητορείες. Τα χρήματα κάτω από το τραπέζι. Την κολακεία των πολιτών.  Είναι αργά πια για την Αθήνα που έχει αρχίσει να εξασθενεί κάτω από την βαριά σκιά της δολοφονίας του προφήτη Σωκράτη. Ο Φίλιππος ο Β με τον Αλέξανδρο, ανέλαβαν τα ηνία να διασώσουν για ελάχιστους ακόμη αιώνες τον ελληνισμό. Πρώτα ενώνοντάς τον, έτσι που για πρώτη φορά περνάμε από την πόλη κράτος στο έθνος-κράτος και μετά εξαπλώνοντάς τον μέσα στην οικουμένη.  Όμως οι απόγονοι του Μ. Αλεξάνδρου με την δίψα τους για εξουσία, με τις αλληλοσφαγές, το μοίρασμα της αυτοκρατορίας, ακολουθώντας μονάχα τις προσωπικές τους φιλοδοξίες, προετοιμάζουν τον εκφυλισμό, την επόμενη παρακμή...

Οι Έλληνες όμως παρακμάζουν σοφοί. Η εμπειρία πέντε τρομερών αιώνων ιστορίας κατασταλάζει μέσα τους και σκλαβωμένοι πια στους Ρωμαίους, κρίνουν αυτό που οι Ρωμαίοι σε εκείνους θαυμάζουν. Παρακμασμένοι πια, σκλαβωμένοι, κυοφορούν μέσα τους ένα μεγάλο μυστικό. Πως η απόλυτη ελευθερία που φτάνει στα όρια της αυθαιρεσίας, δεν οδηγεί πουθενά. Ξέρουν ότι πρέπει να εφευρεθεί ένα όριο. Ο Σωκράτης με τον Πλάτωνα είχαν δίκαιο, αλλά δυστυχώς ήταν άνθρωποι. Και οι θεοί; Πώς άφησαν να συμβεί αυτό; Μα καθένας από αυτούς εκπροσωπούσε και ένα πάθος. Ο καθένας απ' αυτούς εξέφραζε μια μονάχα πλευρά. Οι θεοί τους μάλωναν μεταξύ τους. Οι άνθρωποι από την υπέρμετρη ελευθερία, είχαν καταντήσει έρμαια και σκλάβοι των παθών τους. Έλειπε ένα κέντρο. Nα σηκωθούν οι άνθρωποι, λίγο πάνω από τα πάθη τους.  Είναι η εποχή που φτάνει στην Ελλάδα ο Απόστολος Παύλος. Οι Έλληνες είναι έτοιμοι να γεννήσουν τον χριστιανισμό...
Γιατί αυτή είναι τελικά η μεγάλη αλήθεια. Ο χριστιανισμός είναι υπόθεση των Ελλήνων. Και μόνο των Ελλήνων. Ο χριστιανισμός είναι το ισχυρό τους όπλο που θα εκπορθήσει την Ρώμη. Και όχι μόνο. Θα τους λυτρώσει από τον κακό τους εαυτό. Αυτά τα χαρούμενα παιδιά που λέει ο Νίτσε, που έχουν εφεύρει για κάθε πάθος τους κι έναν θεό, αρχίζουν να ωριμάζουν. Μπορεί να έχουν εφεύρει ένα θεό για κάθε πάθος τους, αλλά αυτά τα πάθη δεν τους έσωσαν από την καταστροφή. Βάρβαροι εισχωρούν από παντού στην Ελλάδα και την ρημάζουν. Σκλαβωμένοι πια, στενάζουν κάτω από τον Ρωμαϊκό ζυγό που μπορεί να σεβάστηκε -και όχι παντού- τον πολιτισμό τους, αλλά δημιούργησε ουσιαστικά ένα κακέκτυπο που κι αυτό γρήγορα θα παρακμάσει. Οι Ρωμαίοι εμπνευσμένοι από τον δικό τους δρόμο, άγονται και φέρονται κι αυτοί από τα πάθη τους και φέρονται σαν αχόρταγα ζώα.

Οι Έλληνες λοιπόν γέννησαν τον χριστιανισμό και τον εξάπλωσαν, ώστε η ιστορία να είναι ιστορία πολιτισμού και όχι μια ζωώδης αυθαιρεσία. Τον Απόστολο Παύλο τον επέλεξαν οι Έλληνες μέσα από τόσους λυτρωτές που περιδιάβαιναν εκείνη την εποχή στον Ελληνικό χώρο. Ναι, ο χριστιανισμός ήταν υπόθεση των Ελλήνων και μόνο. Ήταν το δεύτερο θαυμαστό κύμα που εξαπέλυσαν στην ανθρωπότητα οι Έλληνες μέσα σε πέντε αιώνες. Είναι εξέλιξη των ώριμων Ελλήνων οι οποίοι έμαθαν από τα λάθη τους. Και θα πρέπει κάποτε να απαντήσουμε σε αυτό το πρώιμο ψέμα, σ' αυτήν την ανιστόρητη μεγαλειώδη βλακεία πως τάχα ο χριστιανισμός είναι η συνωμοσία των Εβραίων ενάντια στο αρχαίο ελληνικό πνεύμα. Ο χριστιανισμός όχι μονάχα διασώζει τελικά το αρχαιοελληνικό πνεύμα όπως βλέπουμε σήμερα δύο χιλιάδες χρόνια μετά -παρόλες τις αρχικές και αναπόφευκτες συγκρούσεις- αλλά διασώζει και τον ίδιο τον ελληνισμό. Ο χριστιανισμός είναι η μεταμόρφωση, η άυλη πανοπλία που φόρεσε ο Έλληνας για να περάσει μέσα από συμπληγάδες αιώνων και να διασωθεί. Όλα τα άλλα είναι απλουστεύσεις και μισά διαβάσματα. Εάν ο χριστιανισμός ήταν συνωμοσία των Εβραίων ενάντια στο ελληνικό πνεύμα, οι Εβραίοι θα ήταν χριστιανοί και ελληνικό πνεύμα σήμερα δεν θα υπήρχε. Χριστιανισμός είναι το δέντρο που άνθισε από τους σπόρους του Σωκράτη και του Πλάτωνα.

Ελληνισμός λοιπόν δεν είναι τίποτε άλλο, παρά η ιστορική μνήμη που έχει τις ρίζες της στην Ιλιάδα, περνά μέσα από την Αθηναϊκή Δημοκρατία, τον πολιτισμό του Αιγαίου και των Ιώνιων παραλίων, μέσα από τις κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου, από την Ρωμαϊκή σκλαβιά και ανασταίνεται σιγά σιγά με τον χριστιανισμό μέσα στο Βυζάντιο, την τότε οικουμένη που μπορεί να ήταν πολυεθνική, μα η καρδιά της χτυπούσε ελληνικά. Και η μεταφυσική του Πλάτωνα εξελισσόμενη μέσα στον χριστιανισμό ήταν το ανοιχτό μετέωρο παράθυρο στον γαλανό ουρανό, η πύλη στην Άνω Πόλη που συνέδεε το παρόν με το άχρονο, το άδικο με το δίκαιο. Μια Πύλη που αποδομούσε τις όποιες αδυναμίες της λογικής, χαρίζοντας γαλήνη.
Όσοι δεν διέθεταν αυτήν την Ιλιαδορωμέικη -όπως τόσο εύστοχα έχει πει ο Ζουράρις- μνήμη, δεν ήταν, ούτε μπορεί να είναι Έλληνες. Όταν λείπει έστω κι ένα κομμάτι αυτής της θαυμαστής μνήμης, τα αποτελέσματα είναι τραγελαφικά. Δέχτηκε και η Δύση τον χριστιανισμό, αλλά δεν τον κατανόησε για αιώνες. Η Δύση πήρε τον χριστιανισμό και τον κατάντησε εγκληματική οργάνωση. Ιερά εξέταση. Μεσαίωνα. Το Βυζάντιο μέσω του χριστιανισμού μετατράπηκε σε μια Δημοκρατική πολυεθνική οικουμένη με ελληνικά θεμέλια και αρχές. Να γιατί είναι τόσο διαφορετική και τόσο σημαντική η ορθοδοξία. Γιατί μέσα της κυλά ελληνικό αίμα. Όταν η ορθοδοξία συνειδητοποίησε την αδυναμία της Δύσης να κατανοήσει τον χριστιανισμό, διαχώρισε την θέση της από τους βαρβάρους που δεν διέθεταν μνήμη. Ποτέ η ορθοδοξία δεν έφτασε σε τέτοια αίσχη. Υπάρχουν ακόμη στην Δύση μουσεία όπου εκτίθενται μηχανές βασανισμού υποτιθέμενων άπιστων και αιρετικών. Ποτέ η ορθοδοξία δεν έκαψε μάγισσες. Ήταν αδιανόητα όλα αυτά για το ελληνικό πνεύμα. Και ερχόμαστε σήμερα εμείς, οι όψιμοι μαθητές του Γαλλικού Διαφωτισμού, για να φτύσουμε στο πρόσωπο την ορθόδοξη εκκλησία. Μα ο Γαλλικός Διαφωτισμός -που τόσο και εμείς οι Έλληνες θεοποιήσαμε- ήταν αρχικά μια δική τους, ξένη για μας, υπόθεση. Μακριά από την ιστορική μας μνήμη. Γιατί ο Διαφωτισμός ήταν αντίδραση, όχι δράση. Αντίδραση απέναντι στις τρομακτικές αυθαιρεσίες της Δυτικής εκκλησίας. Μακριά από τις δικές μας ιστορικές καταβολές. Τις δικές μας ιστορικές επιλογές. Μακριά από την αίσθηση της ελευθερίας που έρεε τρεις χιλιάδες χρόνια μέσα στις φλέβες μας. Μα οι μωροί εκ της Δύσεως πεπαιδευμένοι, διαβάζοντας όλα αυτά τα αίσχη της Δυτικής Εκκλησίας, τα τσουβάλιασαν όλα. Φτάσαμε να μισήσουμε και την ορθοδοξία. Αυτοί οι περισπούδαστοι δυτικοαναθρεμμένοι, αναθεμάτισαν και την δική μας πίστη, την ορθόδοξη εκκλησία, που καμιά σχέση δεν είχε με όλα αυτά. Ο Διαφωτισμός δεν ήταν λοιπόν για μας, παρά ένα καπέλο που το φόρεσαν σε ένα παράταιρο κεφάλι. Αυτά τα ανιστόρητα εγκλήματα πληρώνουμε ακόμη. Αυτές τις διαστρεβλώσεις της ιστορικής μας μνήμης από τάχα εκπαιδευμένους στα ένδοξα Παρίσια. Και αφήσαμε εμείς οι  μωροί, χρόνια ολάκερα έναν Παπαδιαμάντη να παλεύει μόνος του να σώσει την ιστορική μας μνήμη και να την υπερασπίζεται. Μα πόσο σπουδαίος! Να κρατάει το καντήλι μονάχος του αναμμένο, φτωχός, ταπεινός, ανάμεσα σε επηρμένους Ψυχάρηδες. Αυτήν την μνήμη. Την γιγαντιαία, την αξιοθαύμαστη! Και φτάσαμε έτσι, αντί να υπερασπίζουμε τα ντόπια μας, αντί να είμαστε κύριοι του τόπου και των επιλογών μας, αντί να διατρανώνουμε με έργα τον πρωταγωνιστικό μας πάντα ρόλο στις μεγάλες ιστορικές επιλογές που οδηγούν ακόμη την ανθρωπότητα, καταντήσουμε να φτύνουμε οι ίδιοι τα πρόσωπά μας, καταντήσαμε κομπάρσοι περιμένοντας βοήθεια ή ένα ''εύγε'' από τους δυτικούς βαρβάρους που τους εκπολιτίσαμε δύο φορές μέσα σε πέντε αιώνες.
Δεν θέλω να είμαι άδικος με τον Διαφωτισμό. Ίσως έβαλε τα λιθαράκια του στην λύτρωση του έθνους μας το 1821. Αλλά τούτο απέχει πολύ από το να του χρεώσουμε εξ' ολοκλήρου την ελληνική επανάσταση. Είχαν προηγηθεί πολλές αποτυχημένες επαναστάσεις εναντίον των Οθωμανών πριν από τον Διαφωτισμό και την Γαλλική επανάσταση. Η ιστορική μας μνήμη ξυπνούσε όλες αυτές τις επαναστάσεις. Και αυτή η δεσπόζουσα μέσα μας μνήμη, έστω κι αν συμμάχησε το 1821 με τον Διαφωτισμό, αυτή ήταν τελικά που μας λύτρωσε. Γιατί η μνήμη είναι ο πλούτος μας. Η διαφορετικότητά μας. Το ίδιο μας το μέλλον...

Θεώρησα λοιπόν αναγκαία ετούτα τα προλεγόμενα, πριν ασχοληθώ με το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Γιώργου Σαλεμή, πράγμα το οποίο θα κάνω αμέσως...

Για το βιβλίο...

Το καινούριο που κομίζει ο Σαλεμής με το βιβλίο του, σε μια αγαστή συμμαχία με τις απόψεις του Θοδωρή Ζιάκα, ανασταίνοντας συνάμα και τον -για πάνω από εκατό χρόνια παραγκωνισμένο και λησμονημένο Σάθα, είναι πως η ταυτότητα ενός έθνους, δεν ορίζεται με όρους DNA και γλώσσας αναγκαστικά, δεν ορίζεται με όρους συνείδησης (ανάλογα με το τι πιστεύει κανείς ότι είναι, είναι) δεν ορίζεται με την κρατική υπηκοότητα, ούτε ανάλογα με τον πολιτιστικό τύπο που ανήκει ένα έθνος.  Σύμφωνα με τον Σαλεμή, η ταυτότητα ενός έθνους, ορίζεται από τον τρόπο του ζειν. Ειδικότερα: ο άνθρωπος δεν γεννιέται ολοκληρωμένος, αλλά ολοκληρώνεται και αποκτά την ταυτότητά του, μέσα από τρεις βασικές διαδικασίες-εμπειρίες. Την Σχολή (παιδεία), το Βουλευτήριο (αγορά) και το Θυσιαστήριο (θρησκεία-εκκλησία). Αυτά συν το χρόνω, διαμορφώνουν την ιστορική μνήμη ενός έθνους, τις ιστορικές του καταβολές και επιλογές.

Το βιβλίο του Σαλεμή αρχίζει ουσιαστικά με ένα χρονικό ζουμ στην Βενετία τον Απρίλη του 1494, όπου καταφθάνουν κάποιοι παράξενοι στρατιώτες για να την προστατέψουν από τους Γάλλους ιππείς που απειλούσαν τις κτήσεις τους. Οι στρατιώτες παρέλασαν ταχύτατα μπροστά σε πλήθος λαού και πατρικίων και τις επόμενες ημέρες έθεσαν τους όρους της συνεργασίας τους. Να μην πληρώνονται με τον μήνα, αλλά με τους αιχμαλώτους που φέρνουν και το εχθρικό κεφάλι, να τους δοθεί ως αρχηγός Ενετός ευπατρίδης διότι έχουν άλλα έθιμα και να τους δοθεί ένα μικρό εφάπαξ για τα έξοδα του ταξιδιού τους. Παρουσιάζουν δηλαδή μια διαφορετικότητα από τα ήθη και τα έθιμα των Δυτικών.  Δεν είναι δυτικοί, παρόλα αυτά έχουν άκρως ανεπτυγμένη την αίσθηση της ισοτιμίας και δεν συνδιαλέγονται με την αυθεντία ως υποτελείς.
Ακολουθούν κι άλλες αποβάσεις στρατιωτών το επόμενο διάστημα με διάφορους αρχηγούς και υποβάλλουν κι αυτοί  τους όρους της συνεργασίας. Ένας από τους όρους είναι, να τους χορηγείται ημερήσια κριθή για τους ίππους τους. Το κριθάρι θεωρούνταν βασιλική τροφή για τα άλογα και το έδιναν σπάνια, πράγμα που φανερώνει την μεγάλη αγάπη των παράξενων αυτών στρατιωτών για τα άλογά τους. Στο νου μου τώρα έρχεται ένα γράμμα του Καραϊσκάκη το 1827 βέβαια γραμμένο. Αυτός παλεύει με τον Κιουταχή, μα στέλνει ένα άτι στην οικογένειά του και ζητά να του το προσέχουν...

''Κακο (θειά) Ζαφείρω σας χαιρετώ
Μάθετε ότι με την βοήθειαν του Θεού είμαι καλά έως σήμερον. Αυτού στέλλω το άτι μου μαζί με τον Αράπην διά να το υπηρετεί (ο αράπης να υπηρετεί το άλογο!) να το προσέχετε καλά, να στέλνετε ένα καϊκι να μαζεύει κριθάρι από δώθε μέρος, να το ταγίζετε όμορφα όσον ημπορείτε να μη μου ζαμπουνέση το άτι τίποτα, ωσάν ένα παιδί μου να το κυτάζετε....μπαρμπα Νάκη όσον ημπορείτε το άτι όμορφα και θεόθεν καλές αντάμωσες. Την κακοζαφείρω και τις τσούπρες μου τις φιλώ τα μάτια και γρόσια σαν πάρω τις στέλνω. Να βάλης φαμελιά μου τον Θανάση να μαζώνη κριθάρι να τρώγη το άτι μου
όχι άλλο
καραησκάκης''

Ας επιστρέψουμε όμως στους παράξενους στρατιώτες μετά από αυτή την παρένθεση.
Οι όροι που θέτουν, γίνονται κατά την συντριπτική τους πλειοψηφία δεκτοί. Μα όταν ο υπουργός Κολεγίου Βενάρδος Λορεδάνος πηγαίνει να τους μετρήσει τα χρήματα, αρνούνται να τα δεχτούν, αρνούνται  να εκτελέσουν την παρέλαση, και αποσύρονται σαν το ίνδαλμά τους τον Αχιλλέα στις σκηνές τους, επειδή ο Δόγης χαιρέτησε διά χειραψίας μονάχα τον Πέτρο Βουζίκη τον αρχηγό τους και όχι έναν έναν ξεχωριστά! Και μιλάμε για 520 στρατιώτες! Αυτή η παραξενιά τους  γίνεται δεκτή, ο Δόγης τελικά χαιρετάει όλους τους στρατιώτες έναν έναν ξεχωριστά και μόνον τότε εκείνοι επιστρέφουν, εκτελούν την παρέλαση και παραλαμβάνουν τα χρήματά τους.
Έχουμε να κάνουμε δηλαδή εδώ, με μια καθαρά ελληνική συμπεριφορά. Κατ' αρχήν είναι εμφανέστατη μια σχέση ισοτιμίας και προς τον Βουζίκη τον αρχηγό τους και απέναντι στην εξουσία που τους έχει προσλάβει. Διαφαίνεται επίσης η εξατομίκευσή τους. Είναι ομάδα αλλά και άτομο. Η συλλογικότητά τους είναι ατομοκεντρική. Δηλαδή αυτό που λέγαμε στα προλεγόμενα. Ελληνική.
Οι άντρες αυτοί, αποδεικνύονται υπομονετικοί, αντέχουν στις κακουχίες, είναι πρόθυμοι σε κάθε κίνδυνο, ικανότατοι πολεμιστές, διεξάγουν συνήθως αμυντικό-επιθετικό πόλεμο, μιλούν ελληνικά και μια άλλη καθαρά δική τους γλώσσα (τα αρβανίτικα που λέμε σήμερα), την οποίαν ο Σαλεμής θεωρεί συντεχνιακή, πολεμική γλώσσα.

Aπό πού έχουν έρθει όμως αυτοί οι παράξενοι στρατιώτες;
Μα από τα κάστρα της Ναυπάκτου, του Ναυπλίου, της Κορώνης κτλ. Είναι οι ύστατοι προστάτες αυτών των κάστρων απέναντι στους Οθωμανούς που έχουν αλώσει την Πόλη από το 1453 και επεκτείνονται νότια, αλώνοντας και τις τελευταίες αντιστάσεις στον ελλαδικό χώρο.
Βασιλιά τους θεωρούν τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο.
Στην πίστη τους είναι χριστιανοί και έχουν ως έμβλημα τον Αη Γιώργη. Το ότι στην συλλογική τους μνήμη συνυπάρχουν ο Αχιλλέας -ως πρότυπο μαχητή-  και ο (μεταφυσικός) Αη Γιώργης -για να τους προστατεύει στην μάχη- δηλώνει ότι κουβαλούν μέσα τους, όλη την ιστορική μνήμη του ελληνισμού. Ενιαία και αδιαίρετη. Χτίζουν μάλιστα και εκκλησία του Αη Γιώργη στην Γαληνοτάτη Δημοκρατία που φιλοξενούνται.

Ο Σαλεμής κάνει στο βιβλίο του μια λεπτομερή, και εμπεριστατωμένη έρευνα πάνω στον τρόπο του πολέμου τους, που είναι κατά βάση ενεργητικός αμυντικός, εκμεταλλεύεται τον τόπο και το περιβάλλον για να παρασύρει σε χωσιές και παγίδες ώστε να εξοντώνει ή να προκαλεί μεγάλες φθορές στον εχθρό, θεωρώντας φυσικά ο καθείς τους συμπολεμιστές και τον εαυτό του μη αναλώσιμους. Ο συγκεκριμένος τρόπος πολέμου (τους) είναι έτσι δομημένος, ώστε ολίγοι να νικούν υπεράριθμους ή όπως λέει ο Σαλεμής η μονάς να νικά την χιλιάδα.  Εύκολα κάνει τον συνειρμό κανείς με τους πολέμους της αρχαίας Ελλάδας και ιδιαίτερα τους Περσικούς, όπου οι Έλληνες πάντα λιγότεροι, πολεμούσαν υπέρτερους. Εδώ θα πρέπει να αναφέρουμε και την ύπαρξη των παλικαριών, των βοηθών δηλαδή των μαχητών μέσα στην μάχη. Ποιος άλλος είχε βοηθούς στην μάχη; Μα οι αρχαίοι Σπαρτιάτες. Κάθε στρατιώτης είχε δύο βοηθούς. Είλωτες. Έτσι που να λέμε πια πως στην μάχη των Θερμοπυλών, δεν έπεσαν τελικά μόνον 300 Σπαρτιάτες και 700 Θεσπιείς, αλλά και άλλοι 600 περίπου είλωτες-βοηθοί των Σπαρτιατών που δεν τους εκθείασε ποτέ κανείς. Ο στρατιωτικός θεσμός των βοηθών του μαχητή φτάνει μέχρι το 1821 αλλά εντελώς παρακμασμένος με τους ψυχογιούς που ήταν για βοηθητικές εργασίες, ακόμη και ετοιμασία φαγητών. Παράδειγμα, το στρατόπεδο του Γκούρα στην Αθήνα το 1824 ανάμεσα σε 600 πολεμιστές, μετρά 20 περίπου ψυχογιούς, υπογεγραμμένα τα έγγραφα από τον επιθεωρητή στρατευμάτων Μπούφη.
Έτσι, κάνουμε λόγο για μια ξεχωριστή, καθαρά ελληνική στρατιωτική παράδοση ή οποία μαστορεύει παραδοσιακά το νου και την ψυχή τους όπως τους υπόλοιπους Έλληνες. Οι Σάθας, Κορωναίος και άλλοι μάρτυρες των στρατιωτών, κάνουν λόγο για ελαφρά στρατιωτική ένδυση απέναντι στους βαρυσίδηρους ιππείς τους Ευρώπης, μαρτυρούν πως υπέφεραν τα πάντα καρτερικά, είχαν τακτική, πειθαρχεία, αδελφοσύνη, ισότητα μεταξύ τους, μέναν  πιστοί στους όρκους τους, είχαν στρατιωτική τιμή και προτιμούσαν να πεθάνουν, παρά να παραδοθούν.

Η συγκεκριμένη στρατιωτική παράδοση, διαφαίνεται και μέσα από τέσσερις μάχες που παραθέτει ο Σαλεμής διαφόρων εποχών και έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό. Νικούν οι λιγότεροι αριθμητικά μαχητές . Την εν Τάρω και Φορνόβω μάχη την 1η Ιουλίου 1495 όπου 2000 Γάλλοι στρατιώτες επιχείρησαν να καταλάβουν τον ποταμό Τάρο μαζί με την κωμόπολη Φορνόβα, αλλά ηττήθησαν από 600 αρβανίτες στρατιώτες. Την μάχη των Δραμισών μεταξύ 60 Σουλιωτών υπό του Μάρκου Μπότσαρη και 2000 Τούρκων, όπου η Σουλιώτες ενίκησαν χωρίς καμιά (!) απώλεια, ενώ οι Τούρκοι αποχώρησαν στον κάμπο με τρομακτικές απώλειες. Την μάχη στην Κιάνα στις 15-10-43 μεταξύ 60 ανταρτών του ΕΛΑΣ και 800 Ιταλών όπου οι αντάρτες ενίκησαν και τους αφόπλισαν και μια μάχη μέσα στον εμφύλιο όπου στις 13 Αυγούστου 1949, 15 ημέρες περίπου πριν λήξουν οι πολεμικές επιχειρήσεις του εμφυλίου, όπου υπολείμματα του ΕΛΑΣ στριμωγμένα στο Γράμμο με επικεφαλής τον Φλωράκη, επιχειρούν διάσπαση των γραμμών του εθνικού στρατού και πέρασμα στην ενδοχώρα μέχρι τα Άγραφα για λόγους αντιπερισπασμού και διάσπαση του κλοιού και της προσοχής του σκληρού μετώπου που έσφιγγε τους υπόλοιπους αντάρτες στο Γράμμο. Το συγκεκριμένο απόσπασμα ανταρτών, πράγματι πέτυχε το αδύνατο, διέσπασε τις γραμμές του εθνικού Στρατού και κινήθηκε νότια, όπου για είκοσι ολόκληρες ημέρες, δίνοντας συνεχώς μάχες και σχεδόν χωρίς τροφή, έφτασαν στα Άγραφα και από εκεί πάλι βόρεια όπου τελικά έφτασαν στην Αλβανία.

Ας επιστρέψουμε όμως στους παράξενους φτωχούς στρατιώτες μας και σ' ένα διαφορετικό χρονικό ζουμ. Το 1570, εμφανίζονται στην Κύπρο. Στις 23 Απριλίου στην γιορτή του προστάτη τους Αγίου Γεωργίου. Αφίππευαν πανέμορφοι μπροστά στην εκκλησία, έμπαιναν αρματωμένοι, φιλούσαν στο ημίφως τις εικόνες, άναβαν κεριά, έκαναν τον σταυρό τους, χάνοντας προς την στιγμήν την πολεμική τους υπόσταση και ομοιάζοντας σε Αη Γιώργηδες αγίους. Αλλά δεν είναι πρώτη φορά που οι στρατιώτες εμφανίζονται στην Κύπρο. Για πρώτη φορά εμφανίζονται στην Κύπρο επί Μεγάλου Κωνσταντίνου! Άλλωστε, η προσωπική φρουρά της βασίλισσας της Κύπρου Κατερίνας Κορνάρο, είναι αρβανίτες στρατιώτες. Στην Κύπρο έχουν τόσο μεγάλο κύρος, που έχουν δικαίωμα  να καλλιεργούν γη και απολαμβάνουν ετεροδικία. Δικαίωμα να τους τιμωρήσει, έχει μόνο ο καπετάνιος τους και κανένας άλλος. Φρουρούν το βασίλειο ως ελαφρύ ιππείς. Μένουν μέχρι το 1570-1571 όπου υπερασπίζονται την Λευκωσία και την Αμμόχωστο από τους Τούρκους και εκεί, άλλοι βρίσκουν μαρτυρικό θάνατο, άλλοι αιχμαλωτίζονται και όσοι σώζονται προσφέρουν τις υπηρεσίες τους αλλού.

Από πού προέρχονται όμως αυτοί οι παράξενοι φτωχοί στρατιώτες; Και τι γνωρίζουμε για κείνους πριν απ΄όλα αυτά;
Ορεσίβιο αρχικά ελληνικό φύλλο οι στρατιώτες, το οποίο ο Στράβων το ονομάζει δίγλωττον, εμφανίζονται ιστορικά στην Β. Ήπειρο και στον στρατό του Μ. Αλεξάνδρου στην δοξασμένη εκστρατεία στην ανατολή ως ιππείς, αφού αυτός τους έπεισε πρώτα άλλους με το καλό, άλλους με το άγριο και σε αυτήν την εκστρατεία διαπρέπουν. Κατά τα χρόνια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, λόγω της έφεσής τους στην πολεμική τέχνη, γίνονται η αμυντική στρατιωτική γραμμή των ελληνικών κοινών, όπου Κοινό σύμφωνα με τον Merser, είναι ένα λειτουργικά συνδεόμενο άθροισμα προσώπων που ζουν σε έναν ιδιαίτερο γεωγραφικό τόπο, σε μιαν ιδιαίτερη χρονική περίοδο, που συμμερίζονται μια κοινή κουλτούρα, έχουν ενταχθεί σε μια κοινωνική δομή και δείχνουν να συναισθάνονται τη μοναδικότητα και την ταυτότητα της ομάδας που απαρτίζουν.

Κυριαρχεί για χρόνια η λέξη κάθοδος. Όπως λέμε κάθοδος Δωριέων, κάθοδος των Μυρίων κτλ. Νομίζω ότι την λέξη κάθοδος έχει χρησιμοποιήσει και ο Κόλλιας. Έτσι, φτάσαμε να μιλάμε για κάθοδο τον ενδέκατο ή δέκατο τέταρτο αιώνα κτλ. Η λέξη δεν είναι μόνο βάρβαρη, είναι πέρα για πέρα λάθος και δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Κάθοδος σημαίνει αρπακτικά στίφη που κατεβαίνουν οργανωμένα από μια μακρινή και ξένη χώρα και ρημάζουν. Σε καμιά περίπτωση δεν έγινε κάτι τέτοιο και δεν ξέρω ποιοί και γιατί καλλιέργησαν μια τέτοια εντύπωση.  Μήπως για να μην εκπλαγούμε αν τολμηθεί κάποτε και καμιά άλλη ''κάθοδος''; Επειδή πάντως οι καιροί είναι πονηροί, καλό είναι να φυλαγόμαστε. Δεν τόχει σε τίποτα η ουτσεκάδικη προπαγάνδα να πληρώσει κάποιον ''γραμματιζούμενο'' για να γράφει ό, τι θέλουν αυτοί. Μπορεί να τόχει κάνει κιόλας. Και για να επανέλθουμε, ουδέποτε έγινε κάθοδος των αρβανιτών. Οι αρβανίτες δεν ήταν βάρβαροι Ούννοι. Έγινε προνοιασμός. Κάλεσμα δηλαδή, από έναν ελληνικό τόπο σε έναν άλλον, όπου τους δινόταν γη ως αντάλλαγμα για να επιτηρούν την τάξη από εξωγενείς και εσωγενείς εχθρούς. Ουσιαστικά έχουμε ανακατατάξεις αμυντικών γραμμών εντός ελλαδικού χώρου. Οι αρβανίτες, οι παράξενοι αυτοί στρατιώτες, άσχετο αν είχαν ή δεν είχαν προαιώνιο τόπο καταγωγής την Β. Ήπειρο, βρίσκονταν από αρχαιοτάτων χρόνων στον σημερινό ελλαδικό χώρο. Άλλοτε στην Β. Ήπειρο, άλλοτε στον Γρανικό, άλλοτε στην Κωνσταντινούπολη -που 24.000 από αυτούς το 626 μ.χ. την υπερασπίζουν στην πολιορκία των Άβαρων- άλλοτε στην Μακεδονία, την Πελοπόννησο ή στους νήσους. Το ότι δεν έχουμε για τα πάντα αποδεικτικά στοιχεία, δεν σημαίνει ότι δεν μπορούμε να φτάσουμε σε δίκαια και ασφαλή συμπεράσματα, βάση της απλής λογικής.
Στην Πελοπόννησο το 1349, δεν εισέρχονται ως άτακτα στίφη, δεν είναι ορδές σε κάθοδο, αλλά προσκεκλημένοι του πρίγκηπα Μανουήλ υιού του αυτοκράτορα Ιωάννη Καντακουζηνού ο οποίος έχει διοριστεί Δεσπότης του Μοριά και τους έφερε από την Θεσσαλία όπου τελούσαν ως...άνεργοι. Μικροκλεψιές για λόγους επιβίωσης στην Θεσσαλία τα χρόνια εκείνα μπορεί να έκαναν, αλλά δεν ήταν αρπακτικά στίφη σε καμιά των περιπτώσεων. Και βέβαια θα ανέδιναν και την ανάλογη εντιμότητα ή θετική ενέργεια, για να τους επιλέξει ο οξυδερκής Μανουήλ και να τους προνοιάσει στην Πελοπόννησο, όπου τον βγάζουν πραγματικά ασπροπρόσωπο. Η Πελοπόννησος λόγω εσωτερικών εριδών εκείνη την περίοδο, απειλούνταν με ερήμωση. Με την εμφάνιση των στρατιωτών, παύουν οι έριδες και ο Μανουήλ με τους στρατιώτες δίπλα του βασιλεύει εν ειρήνη, στην Πελοπόννησο που αποτελεί πια πόλο έλξης και για άλλους Έλληνες να την κατοικήσουν.
Πρόκειται για έναν πετυχημένο προνοιασμό, ο οποίος προνοιασμός, σημαίνει ακριβώς πως παραχωρείται στους στρατιώτες γη και τόπος να σταθούν και όταν οι περιστάσεις το απαιτήσουν, εκείνοι θα υπερασπίσουν με τα όπλα το κοινόν και το τόπο, αφού ουσιαστικά είναι η αμυντική του θωράκιση.

Ένας άλλος σημαντικός προνοιασμός έγινε το 1385 από τον Αντζαγιόλι στα περίχωρα της Αττικής, Μαλακάσα, Καπανδρίτι, στην κοιλάδα του Ασωπού, Δερβενοχώρια και στην Βοιωτία γενικότερα, από στρατιώτες που έρχονται από το Άργος. Στο βιβλίο του Σαλεμή υπάρχουν και οι ανάλογοι χάρτες από απογραφές της εποχής, όπου εμφανίζεται η ανάπτυξη των αρβανίτικων χωριών από το 1466, το 1506, το 1570, το 1642, μέχρι το 1687/88.
Μα η προαιώνια ύπαρξη των αρβανιτών στον Ελλαδικό χώρο, δεν αποδεικνύεται μόνον με έγγραφα, αλλά και από κάτι άλλο ακόμη. Την μεγαλύτερη ναυτική δύναμη κατά την διάρκεια της επανάστασης του 1821 την είχε η Ύδρα. Δηλαδή οι αρβανίτες. Ποιο είναι το πρώτο όνομα που γνωρίζει ακόμη κι ένα μικρό παιδί, όταν μιλάμε για ελληνικό ναυτικό του 1821; Το όνομα του αρβανίτη Μιαούλη φυσικά. Πώς γίνεται λοιπόν, τέτοιος εξοπλισμός και μια τόσο δύσκολη τέχνη  -που προϋποθέτει μακρά και βαθιά πείρα- να τα κατέχουν άξεστοι και αγροίκοι ορεσίβιοι, που έχουν κατέβει μόλις λίγους αιώνες απ' τα βουνά τους;
Ας αφήσουμε αιωρούμενο και αναπάντητο το παραπάνω ερώτημα και ας προχωρήσουμε.

Με την είσοδο των Οθωμανών οι αρβανίτες μένουν στον τόπο τους, διατηρούν την πίστη τους και τον ελληνικό τους πολιτισμό και τους επόμενους τέσσερις σκοτεινούς αιώνες και παρά τις επιμέρους συμφωνίες με τους Οθωμανούς, ουσιαστικά προετοιμάζουν και τροφοδοτούν με ετοιμοπόλεμο αίμα την επανάσταση του 1821. Τα λόγια του Κολοκοτρώνη εκφράζουν απόλυτα τους αρβανίτες:
''Μιαν φοράν, όταν πήραμε το Ναύπλιο, ήλθε ο Άμιλτον να με ιδεί. Μου είπε: "Πρέπει οι Έλληνες να ζητήσουν συμβιβασμό και η Αγγλία να μεσιτεύσει". Εγώ του αποκρίθηκα ότι: "Αυτό δε γίνεται ποτέ, ελευθερία ή θάνατος. Εμείς, καπετάν Άμιλτον, ποτέ συμβιβασμό δεν εκάμαμεν με τους Τούρκους. Άλλους έκοψε, άλλους εσκλάβωσε με το σπαθί και άλλοι καθώς εμείς, εζούσαμε ελεύθεροι από γενεά εις γενεά. Ο βασιλευς μας (εννοεί τον Κ. Παλαιολόγο) εσκοτώθη, καμμία συνθήκη δεν έκαμε, η φρουρά του είχε παντοτινό πόλεμο με τους Τούρκους και δύο φρούρια ήταν πάντοτε ανυπότακτα" Με είπε: "Ποία είναι η βασιλική φρουρά του, ποία είναι τα φρούρια;" " Η φρουρά του βασιλέως μας είναι οι λεγόμενοι Κλέφται, τα φρούρια είναι η Μάνη και το Σούλι και τα βουνά". Έτσι, δεν με ομίλησε πλέον"
Για να μην κουράσουμε όμως άλλο με λεπτομέρειες σε αυτό το άρθρο, τι ισχυρίζεται τελικά ο Σαλεμής για τους αρβανίτες;  Μια άλλη καινοτομία που εισάγει, είναι πως πήραν το όνομα αρβανίτες, όχι από περιοχή άρβανον όπως πιστευόταν μέχρι σήμερα, αλλά από τα άρβανα τα κατα τόπους μέσα στον ελλαδικό χώρο στρατόπεδά τους που ήταν πολλές φορές και προνοιασμοί. Ότι είναι Έλληνες από αρχαιοτάτων χρόνων, ότι ήταν πάντα παρόντες στις μεγάλες στιγμές του Ελληνικού έθνους. Μαζί με τον Μ. Αλέξανδρο στην δοξασμένη εκστρατεία στην ανατολή,  υπερασπίζουν την Κωνσταντινούπολη το 626 μ. Χ. στην πολιορκία των Άβαρων, και είναι ενάντια στους Τούρκους παντού και πάντα. Έχοντας ως  πρότυπα τον Αχιλλέα και τον Αη Γιώργη, διατήρησαν την ιδιαιτερότητα και την ελληνικότητά τους κάτω από τις πιο δύσκολες συνθήκες. Μέσα από τα σειρηνικά κελεύσματα της Δύσης και μέσα στην σκοτεινιά του Οθωμανικού ζυγού, χωρίς να παραχωρήσουν τίποτα. Όλοι; Όχι.  Οι αρβανίτες που ενέδωσαν στους διάφορους κατακτητές τις δύο αυτές χιλιετίες, οι αρβανίτες που εξισλαμίστηκαν ή δυτικοποιήθηκαν αποτέλεσαν αιώνες αργότερα το αλβανικό κράτος. Οι σημερινοί Αλβανοί είναι Έλληνες που έχουν χάσει την ιστορική τους μνήμη. Έλληνες που πούλησαν την ελληνικότητά τους στους διάφορους κατά καιρούς κατακτητές. Γι' αυτό και δεν είναι ομοιογενείς. Άλλοι ισλαμιστές, άλλοι καθολικοί, άλλοι δεν ξέρω εγώ τι.
Και έχουν το θράσος κάποιοι απ' αυτούς, να μας κάνουν μαθήματα ιστορίας. Και να διεκδικούν τι; Νά χάσουν και οι υπόλοιποι Έλληνες την ελληνικότητά τους, να χάσουν κι αυτοί την ιστορική τους μνήμη και να γίνουν...Αλβανοί; Τυχοδιώκτες, πουλημένοι κάθε φορά στον κάθε κατακτητή; Μέχρι σήμερα ακόμη; Μια στους Αμερικάνους, μια στους Τούρκους, μια στους Γερμανούς καταπώς τους συμφέρει; Αντί να ετοιμάζουν όπλα οι ουτσεκάδες λοιπόν, καλύτερα να τα παρατήσουν και να ανοίξουν κανένα βιβλίο μπας και ξεστραβωθούν. Μπας και βρούνε ξανά τον δρόμο προς την λησμονημένη ιστορική τους μνήμη. Και όταν το κάνουν, εδώ είμαστε να το συζητήσουμε. Να διαλύσουν το τεχνητό τους κράτος και να προσαρτηθούν. Μπορεί να τους συγχωρέσουμε και να τους δεχτούμε. Σε κάθε άλλη περίπτωση, τα πράγματα δεν θα είναι καθόλου εύκολα γι' αυτούς. Γιατί εδώ υπάρχουν ακόμη αρβανίτες Έλληνες. Που ξέρουν να μένουν στα στενά. Που δε πούλησαν αιώνες ολάκερους τίποτα. Και αυτοί οι αρβανίτες Έλληνες, θα γίνουν αν χρειαστεί πάλι ασπίδα αυτού του έθνους. Του μεγάλου και ανεπανάληπτου ελληνικού. Με λίγα λόγια, οι πρώτοι που θα βρουν μπροστά τους σε οποιαδήποτε σχέδια, θα είναι οι αρβανίτες Έλληνες. Που μπορεί να μαλάκωσαν λίγο τα τελευταία χρόνια, μα στο αίμα τους μέσα το έχουν το ντουφέκι. Δεν θέλει πολύ να το ξαναθυμηθούν εάν οι περιστάσεις τους καλέσουν...
Γιώργη Σαλεμή, σ' ευχαριστούμε για αυτό το βιβλίο. Κατέθεσες διαμάντια στην ιστορική μας μνήμη και νομίζω πως έβαλες πολλά πράγματα στη θέση τους. Ο Θεός να σε έχει καλά για να συνεχίσεις...

Γιώργος Πύργαρης
Έλληνας αρβανίτης

Δευτέρα, 13 Απριλίου 2015

ΙΔΙΟΧΕΙΡΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΚΩΛΕΤΤΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΑΡΧΟ ΘΗΒΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΣΚΟΥΡΤΑΝΙΩΤΗ







Προς τον έπαρχον Θηβών

Επειδή και η Διοίκησις δεν έχει ήδη ανάγκην από επαρχιακά στρατεύματα (εννοεί στην Πελοπόννησο λόγω λήξης του εμφυλίου) διέταξα τον καπετάν Αθανάσιον Σκουρτανιώτην να επιστρέψει εις τα ίδια και επειδή οι στρατιώτες του είναι πολλοί και μη αναγκαίοι διά τας περιστάσεις και διά τον χειμώνα (τους χειμώνες δεν γίνονταν στρατιωτικές επιχειρήσεις από Τούρκους) αναγκαίον έκρινα να τους διαλύση και με πενήντα μόνον να σταθή αυτόσι προσέχων την επαρχίαν από εισβολήν τινά ολίγων εχθρών. διορίζεσαι λοιπόν να οικονομήσης την αναγκαίαν αυτών τροφήν, δίδων εις τον κάθε στρατιώτην μισήν οκάν αλεύρι την κάθε ημέραν και υγίαινε.

την 20 Ιανουαρίου 1825
Εν Τριπολιτζά 
Ι ω ά ν ν η ς Κ ω λ έ τ τ η ς

Παρασκευή, 20 Μαρτίου 2015

Μαρτυρίες για την μάχη του Μαυροματίου, για τον θάνατο του Αθανασίου Σκουρτανιώτη και των ηρωικών συμπολεμιστών του

                                                 υπ εσ φ81 λ138


Το πρώτο έγγραφο αναφέρει:

''Προσωρινή Διοίκησις της Ελλάδος
προς το έξοχον υπουργείον των εσωτερικών
το επαρχείον Αθηνών

Εγκλείεται η εξομολόγησις του μήτρου Μπενιζέλου προς ταύτην την Γεν. Αστυνομίαν διαλαμβάνουσα την εκ νέου επιδρομήν των εχθρών εις λειβαδίαν, και τον ένδοξον υπέρ της πατρίδας θάνατον του αειμνήστου Αθανασίου Σκουρτανιώτου γινόμενος κατανάλωμα του πυρός.
Το επαρχείον επαναλαμβάνει, και αυθις ότι άνευ της διαμονής ενός Σώματος στρατιωτικού εις εκεί εις τα πέριξ οι εχθροί θέλουν λεηλατεί συχνάκις, φέροντες την φθοράν και αφανισμόν ωσάκις τους επιτύχει εκείνων των μερών.
Σας υποσημειούμαι με βαθύ σέβας
Την 6 Νοέμ 1825 εν Αθήναις
Ο έπαρχος Αθηνών
Ιωάννης ...........

Δια του Γεν. Γραμματέα
Καντηλιέρη''

Και το δεύτερο που περιλαμβάνει την μαρτυρία από τα μέρη της Θήβας του Μήτρου Μπενιζέλου:

                                                 υπ εσ φ81 λ142

''Προς το έξοχον επαρχείον Αθηνών

Ταύτην την στιγμήν παρασταθείς ο Μήτρος Μπενιζέλος, Θηβαίος αγωγιάτης, όστις ήλθεν από Λειβαδιάν ταύτην την νύκτα με βαμπάκι, λέγει ότι εις Παλαιοπαναγιά ελθών, χωρίον των Θηβών, επληροφορήθη, ότι οι Τούρκοι της Ευρίπου, την Τρίτην ταύτην, κατά τας τρεις του μηνός, επέρασαν και επήγαν πάλιν έως Λειβαδιάν εις Καλάμι. Ολίγην βλάβην έκαμαν, όντες ειδοποιημένοι οι Λειβαδίται τον ερχομόν τους παρά του Αθανασίου Σκουρτανιώτου.
Εις την επιστροφήν τους κατά το Μαυρομάτι Θηβών, έτυχαν τον καπετάνιο Αθανάσιον Σκουρτανιώτη πλησίον μιας εκκλησίας. Εκεί είδεν ένα μέρος των Τούρκων ερχομένους, εμβήκεν εις το περιτείχισμα της εκκλησίας, επολέμησε μετ' αυτών έως το εσπέρας και εσκότωσε αρκετούς (πόσους δεν ηξεύρει ετούτος), έπειτα, ελθόν όλον το σώμα των Τούρκων ιππέων και των πεζών περίπου των εξακοσίων, επολιόρκησαν στενά την εκκλησίαν. Τότε, στενωθείς, εμβήκε μέσα εις την εκκλησίαν και εσφαλίσθη. Τότε οι Τούρκοι πλησιάζοντες, έβαλαν φωτιά εις όλα τα μέρη της εκκλησίας, έπειτα επάνω από τας τρύπας έρριψαν ρετσίνην και άλλας ύλας, ώστε οπού τους έκαψαν, 45 όλους όντας τον αριθμόν και έπειτα οι Τούρκοι, ανεχώρησαν προς Θήβας.
Οι εις τα πέριξ των βουνών χωρικοί, καταβάντες και ελθόντες εις την εκκλησίαν, τους εύρον καϋμένους και τα λείψανά τους εσώζοντο, επειδή και η εκκλησία ήτο θολωτή.

Αιωνία η μνήμη του γενναίου και πατριώτου μας Αθ. Σκουρτανιώτου.
6 Νοέμβρη 1825 τρεις ήμισυ ώρας της ημέρας.
Ο Γεν. Αστυνόμος Αθηνών
Ανδρέας Ξάνθης

Κυριακή, 18 Ιανουαρίου 2015

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΚΟΥΡΤΑΝΙΩΤΗ ΣΤΟΝ Β' ΕΜΦΥΛΙΟ- ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ








Μοναδικό ντοκουμέντο.

Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΟΠΛΑΡΧΗΓΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΣΚΟΥΡΤΑΝΙΩΤΗ ΠΡΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ, ΠΟΥ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΤΗΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΣΤΟΝ Β' ΕΜΦΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟ

Σεβαστή Διοίκησις!

Ο Στρατηγός Ι. Γκούρας μου είχε γράψει από τας Αθήνας διά να έλθω εις Κόρινθον υπό την οδηγίαν του, εγώ του απεκρίθειν ότι δεν ημπορώ να ακολουθήσω χωρίς διαταγήν της Σ. Διοίκησις. Η γενναιότης του μου είπε, ότι εγώ απoκρίνομαι. Εκστράτευσα λοιπόν χωρίς διαταγήν διά το οποίον ζητώ συγχώρεσιν. Άφηκα διά καραούλι μόνον πενήντα στρατιώτας και επήρα μαζί μου εκατόν πενήντα.
Παρακαλώ Σεβαστή Διοίκηση, όποια οικονόμηση θα γενή διά τα άλλα στρατεύματα να γενή και διά τους εδικούς μου οι οποίοι είναι νηστικοί. Μένω με το ανήκον σέβας.

1824 Νοεμβρίου 29 Εν Κόρινθω
Ο ταπεινός πατριώτης
θανάσης σκουρτανιώτης